Nữ tướng Vinasamex: "Họ nói tôi điên khi bỏ tiền túi dạy nông dân làm hữu cơ"

Sau nhiều năm xây dựng vùng nguyên liệu, kiên trì tìm kiếm thị trường và định vị lại giá trị cho quế, hồi Việt Nam, Vinasamex hôm nay đã đưa hương rừng Tổ quốc đến những thị trường khó tính bậc nhất thế giới.

Qua cuộc trò chuyện với phóng viên Báo QQ88c Xóc Đĩa QQ8823 Bóng Đá, "bông hồng thép" trong ngành nông nghiệp Việt Nam đã chia sẻ về hành trình nhiều thử thách nhưng vô cùng ý nghĩa này.

Khi hương rừng giữ người ở lại

- Chào CEO Nguyễn Thị Huyền. Nhìn lại hơn một thập kỷ gắn bó với quế và hồi, cơ duyên nào đã đưa chị đến với rừng quế, rừng hồi và bắt đầu hành trình kinh doanh nông sản, đặt nền móng cho Vinasamex ngày hôm nay?

Tôi đến với ngành quế, hồi từ một cơ duyên gia đình. Trong quá trình làm việc ở Lạng Sơn, chồng tôi nhận ra bà con trồng hồi thường bị ép giá trong khi thị trường quốc tế (đặc biệt là Ấn Độ), có nhu cầu lớn nên bắt đầu làm chế biến và xuất khẩu. Đến năm 2011, khi tôi tham gia xúc tiến xuất khẩu, đó cũng là lần đầu tôi đặt chân vào rừng hồi.

Lần đầu đứng giữa hương thơm nồng nàn của núi rừng, tôi cảm giác như cả thiên nhiên đang “ôm trọn” mình. Khi trò chuyện cùng người dân, tận mắt nhìn từng sản phẩm họ dày công tạo ra và chứng kiến niềm tự hào trong ánh mắt họ khi làm việc với khách nước ngoài, tôi thấy mình hòa nhịp một cách tự nhiên với vùng đất này. Và từ khoảnh khắc ấy, con đường này trở thành lựa chọn không thể khác của tôi.

- Những năm đầu khởi nghiệp, đâu là thử thách và bài học “xương máu” mà chị không bao giờ quên?

Ngày đầu thành lập Vinasamex, gần như chỉ có tôi và anh QQ88k Game Bài – hai Co-Founder tự mày mò, tự học và tự làm tất cả mọi thứ. Không có người dẫn đường, chúng tôi tự đi bằng trải nghiệm. Vì thế mà phải trả giá bằng không ít những bài học “xương máu”.

Có thời điểm, chúng tôi mang gần như toàn bộ vốn liếng đi nhập hàng nông sản để xuất khẩu, nhưng lại mua đúng lúc giá thị trường cao nhất. Ban đầu, tôi bán được hai lô hàng với giá tốt và có lợi nhuận, nhưng sau đó, thị trường Ấn Độ bất ngờ “đóng băng”. Gần như không có khách hàng Ấn Độ nào mua hàng, và nhiều doanh nghiệp Việt Nam cũng không thể xuất khẩu.

Suốt một năm sau đó, Vinasamex không bán được hàng, lượng tồn kho rất lớn. Với nông sản, hàng tồn lâu sẽ bị hao hụt do độ ẩm, thời tiết, thậm chí có thể bị mốc, khiến giá trị giảm mạnh. Đến khi thị trường Ấn Độ mở cửa trở lại, chúng tôi chỉ bán được khoảng một phần ba số hàng đã nhập trước đó.

Những thất bại và thành công đầu đời giúp chúng tôi tích lũy kinh nghiệm, hiểu hơn về sản phẩm và thị trường. Sau này, Vinasamex may mắn nhận được sự đồng hành của hai tổ chức phi Chính phủ từ Hà Lan và Thụy Sĩ, cùng thuyết phục người dân và đào tạo các nhóm nông dân sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ. Khi uy tín và thương hiệu dần được khẳng định, doanh nghiệp mới có điều kiện mở rộng quy mô và có thêm nhiều người cùng đồng hành trên hành trình này.

Họ bảo tôi "điên" khi làm hữu cơ...

- Có giai đoạn chị bị cho là “đi ngược dòng” khi rẽ sang con đường hữu cơ cho quế hồi Việt. Các chỉ số tài chính lúc đó đều cho thấy đây là lựa chọn rủi ro. Chị đã dựa vào tín hiệu từ thị trường quốc tế, hay từ chính vùng nguyên liệu để tin rằng mình đang đi đúng hướng?

CEO Vinasamex Nguyễn Thị Huyền: Có thời điểm, tôi thực sự đứng một mình trên con đường đã chọn. Tôi tự bỏ tiền túi, lặn lội lên vùng nguyên liệu, thuyết phục người dân thay đổi theo hướng sản xuất hữu cơ. Người ta nói tôi “điên”, bởi nhìn ở góc độ tài chính lúc đó, đây là quyết định thiếu hợp lý vì không thấy một đầu ra rõ ràng.

Bước ngoặt bắt đầu từ những lần tôi tham gia các hội chợ quốc tế. Khi gặp gỡ khách hàng đến từ nhiều thị trường khác nhau, tôi nhận ra thế giới không chỉ có những thị trường quen thuộc như Ấn Độ, Bangladesh hay Trung Quốc. Có những khách hàng yêu cầu tiêu chuẩn rất cao, khắt khe đến mức nhiều doanh nghiệp trong nước chưa từng nghĩ tới.

Sau hội chợ, tôi vào siêu thị nước ngoài và thấy những quầy hàng dành riêng cho sản phẩm hữu cơ. Người tiêu dùng đứng rất đông, sẵn sàng trả giá cao hơn để mua các sản phẩm có chứng nhận và nguồn gốc rõ ràng. Khoảnh khắc đó, tôi nhận ra xu hướng tiêu dùng của thế giới đang thay đổi. Nếu muốn đi đường dài, doanh nghiệp bắt buộc phải chinh phục được các thị trường khó tính.

Tuy vậy, thị trường chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại nằm ở vùng nguyên liệu. Tôi bắt đầu đi lên các vùng trồng quế, trồng hồi, gặp từng hộ dân, đi vào từng nương rẫy, hỏi rất nhiều câu hỏi về cách họ trồng trọt, thu hoạch và sơ chế.

Càng đi nhiều, tôi càng nhận thấy vùng nguyên liệu của Việt Nam rất tốt, thậm chí có lợi thế tự nhiên mà nhiều nơi không có. Nhưng người dân vẫn sản xuất theo phương thức truyền thống, thủ công, thiếu máy móc và công nghệ, khiến sản phẩm dù tốt nhưng lại bị xếp vào phân khúc chất lượng thấp, không thể xuất khẩu ra thị trường cao cấp.

Từ hai yếu tố đó, dù mọi chỉ số tài chính, logic kinh doanh hay định kiến người đời đều cho rằng đang đi sai hướng, tôi vẫn tin vào lựa chọn của mình: thị trường thế giới đang cần sản phẩm tiêu chuẩn cao, và vùng nguyên liệu trong nước hoàn toàn có thể đáp ứng nếu thay đổi quy trình sản xuất, đầu tư công nghệ và hướng dẫn người dân làm đúng cách.

Với tôi, đó không đơn thuần là lựa chọn kinh doanh, mà là hướng đi bắt buộc nếu ngành gia vị Việt Nam muốn tồn tại bền vững và tiến xa hơn tại thị trường quốc tế. Chỉ khi làm khác đi, mới có cơ hội tạo ra giá trị khác biệt và phát triển lâu dài.

- Xây dựng vùng nguyên liệu hữu cơ không chỉ là câu chuyện kỹ thuật hay thị trường, mà còn là hành trình tạo niềm tin với người dân, chính quyền và khách hàng. Chị nhớ nhất điều gì trong những năm tháng gian nan đó?

CEO Vinasamex Nguyễn Thị Huyền: Những năm đầu, tôi đến rất nhiều nơi - những vùng được xem là “cái nôi” của cây quế, cây hồi. Khi đó, đường sá còn khó khăn, hạ tầng thiếu thốn, nhiều cung đường hiểm trở. Có những chuyến đi vào vùng nguyên liệu đúng mùa mưa, đường đầy ổ voi, ổ gà, xe đi rất chậm. Không ít lần chúng tôi phải ăn vội, ngủ ngay trên xe để kịp hành trình.

Đi nhiều, nói nhiều, thuyết phục nhiều nhưng không phải lúc nào cũng nhận được sự hưởng ứng. Có lúc tôi cũng nản, thấy con đường mình chọn quá khó, bởi đây không phải câu chuyện một mình doanh nghiệp làm được, mà phải có người dân cùng làm, cùng thay đổi mới thành công.

Nhưng tôi tự nhủ, “lửa thử vàng, gian nan thử sức”. Hành trình xây dựng niềm tin của người dân, của chính quyền, của khách hàng, đối tác ban đầu sẽ khó khăn, nhưng nếu nỗ lực ắt sẽ gặt được "quả ngọt".

Khi đã thuyết phục được một số hộ dân tham gia vào chuỗi sản xuất hữu cơ, áp lực khác lại xuất hiện. Người dân mong doanh nghiệp thu mua toàn bộ sản phẩm với giá cao, nhưng Vinasamex lúc đó mới bắt đầu tìm kiếm khách hàng cho phân khúc hữu cơ - thị trường khó tính và mất nhiều thời gian để thuyết phục.

Những đơn hàng đầu tiên rất nhỏ. Có khách hàng chỉ mua vài chục cân để thử nghiệm, sau khi tin vào chất lượng mới tăng dần lên vài trăm cân. Trong khi đó, người dân lại muốn tăng sản lượng nhanh, khiến doanh nghiệp rơi vào tình thế áp lực từ nhiều phía.

Có thời điểm, tôi như đứng giữa hai phía: bên là người dân, bên là khách hàng quốc tế, và cả hai đều cần thời gian để hiểu và tin vào con đường hữu cơ. Có lúc tôi tự hỏi, liệu có nên tiếp tục con đường này không, hay bao giờ thị trường mới đủ lớn để người dân yên tâm sản xuất.

Nhiều doanh nghiệp trong ngành khi đó cũng nói tôi “điên”. Không ít người thắc mắc tại sao đang bán tốt sang những thị trường quen với sản lượng lớn, lại dừng để chuyển sang những thị trường khó hơn - nơi giá có thể cao nhưng sản lượng ban đầu rất nhỏ. Khi đó, gần như không nhiều người tin con đường này có thể đi xa.

Nhưng tôi vẫn tiếp tục tìm kiếm khách hàng, xây dựng vùng nguyên liệu và tạo niềm tin với người dân. Quãng thời gian ấy không thể đo bằng doanh thu hay sản lượng, mà đo bằng sự kiên trì và niềm tin được gây dựng qua từng năm tháng.

- Việc thay đổi thói quen canh tác của nông dân là cực kỳ khó. Chị hãy chia sẻ khoảnh khắc "vỡ oà" khi hộ nông dân chấp nhận đi theo con đường sản xuất hữu cơ?

CEO Vinasamex Nguyễn Thị Huyền: Khoảnh khắc tôi nhớ nhất là chuyến đi dài lên Yên Bái để đặt vấn đề xây dựng vùng nguyên liệu hữu cơ. Mọi thứ đến như một cơ duyên.

Vùng mà sau này Vinasamex đặt nhà máy tại Trấn Yên (Yên Bái) khi đó có chính quyền địa phương còn rất trẻ, mang trong mình khát khao thay đổi đời sống người dân. Họ chủ động tìm hiểu các doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực quế, hồi rồi dẫn một số hộ dân tiêu biểu xuống Hà Nội để tìm đối tác có thể đồng hành. Và trong hành trình đó, họ tìm đến Vinasamex.

Trong cuộc gặp gỡ, chúng tôi chia sẻ về tầm nhìn xây dựng chuỗi giá trị và phát triển hữu cơ. Sự đồng thuận đến khá tự nhiên. Sau khi trở về Yên Bái, hai bên tiếp tục kết nối, và chỉ một tuần sau, chúng tôi quay lại khảo sát vùng nguyên liệu.

Sau chuyến đi đó, các bên cùng ngồi lại và đi đến thống nhất: vùng này hoàn toàn có thể phát triển theo hướng hữu cơ. Vinasamex sẵn sàng hợp tác với chính quyền và người dân để xây dựng vùng nguyên liệu. Khi nghe điều đó, bà con rất vui, giữ chúng tôi ở lại ăn cơm như một cách đón nhận và tin tưởng.

Tôi vẫn nhớ đó là lần đầu tiên được ăn món cá nấu rau sắn muối chua. Đến bây giờ, hương vị ấy vẫn còn nguyên. Không chỉ vì món ăn lạ, mà vì bữa cơm hôm đó khiến tôi cảm thấy rất “chạm” – như thể mình đã tìm được một vùng đất "dám" thay đổi, và những con người sẵn sàng tin tưởng, đồng hành trên con đường mới.

Đưa sản vật núi rừng ra thế giới với tên Việt Nam

- Chị từng chia sẻ cảm giác xót xa khi quế hồi Việt Nam xuất khẩu thô bị gắn nhãn mác của quốc gia khác. Phải chăng việc chọn con đường hữu cơ là cách chị đang "đòi lại danh phận" cho nông sản Việt?

CEO Vinasamex Nguyễn Thị Huyền: Đó là mục tiêu lớn nhất, cũng là lý do tôi gọi đó là sứ mệnh. Tôi tin mỗi người sinh ra đều có một sứ mệnh riêng, và sứ mệnh của tôi gắn với hình ảnh của logo Vinasamex – một “thần rừng” đội vương miện.

Tôi xem mình như người canh giữ những cánh rừng đất nước, nâng tầm sản vật núi rừng phía Bắc thành những giá trị xứng đáng bước ra thế giới, góp phần khẳng định vị thế Việt Nam.

Tôi nhớ rõ cảm giác khi gặp nhiều khách hàng quốc tế nhưng họ không biết đến sản phẩm Việt Nam, thậm chí có người từng mất niềm tin vào các nhà cung cấp trong nước. Nỗi đau đó khiến tôi luôn nghĩ mình phải tìm “thuốc chữa”. Và chính điều đó trở thành động lực để tôi chấp nhận đi ngược dòng, đi con đường riêng, dù biết sẽ khó khăn khi là người tiên phong.

Tôi muốn xây dựng một mô hình kinh doanh tử tế, cung cấp những sản phẩm tốt nhất, minh bạch và đạo đức, để khách hàng hài lòng, từ đó lấy lại niềm tin và góp phần khẳng định thương hiệu Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đến hôm nay, nhiều khách hàng lớn từ Đức, Anh, Pháp, Mỹ đã lựa chọn sản phẩm của Vinasamex cho các dòng trà và rượu cao cấp của họ. Hương vị tinh túy từ rừng Việt Nam đã được thị trường quốc tế đón nhận. Với tôi, đó không chỉ là thành công trong kinh doanh, mà còn là cách giải quyết nỗi đau ngày trước và từng bước thực hiện sứ mệnh đã theo đuổi.

- Nếu trước đây lựa chọn con đường xuất khẩu thô, không theo đuổi hướng hữu cơ, chị hình dung diện mạo các vùng nguyên liệu như Yên Bái, Lạng Sơn hôm nay sẽ ra sao?

CEO Vinasamex Nguyễn Thị Huyền: Những vùng đất ấy vẫn sẽ tồn tại, bởi cây quế, cây hồi vốn là cây truyền thống gắn liền với đời sống của đồng bào. Tôi vẫn gọi đó là “cây sinh kế”, đồng thời cũng là “cây ân tình”, vì thu nhập của nhiều gia đình phụ thuộc hoàn toàn vào nó. Nghề trồng cây cũng được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, vừa nuôi sống con người, vừa giữ gìn một phần văn hóa.

Tuy vậy, nếu đi theo con đường cũ, nhiều vùng nguyên liệu có lẽ vẫn bấp bênh. Người dân phụ thuộc vào thương lái và các thị trường dễ tính, giá cả lên xuống thất thường. Canh tác theo lối mòn, thiếu tiêu chuẩn, sản phẩm khó tiếp cận các thị trường cao cấp, dẫn đến vòng luẩn quẩn “được mùa – mất giá”. Cuộc sống vì thế giống như những “con sóng”, luôn dao động, thiếu sự ổn định dài hạn.

Điều mà Vinasamex tự hào nhất không chỉ là sản phẩm, mà là thay đổi trong nhận thức của người dân. Nhiều hộ xung quanh vùng nguyên liệu giờ đã hiểu thế nào là “ăn sạch, sống sạch”, chủ động bảo vệ đất, hạn chế sử dụng hóa chất và tuân thủ các tiêu chuẩn canh tác hữu cơ. Họ nhận ra chỉ khi làm đúng, làm tốt, mới có thể bước ra thị trường quốc tế và duy trì thu nhập bền vững.

Cùng với đó là sự ổn định về sinh kế. Người dân có đầu ra ổn định hơn, công nhân từ nhiều ngành nghề khác được đào tạo và tham gia vào chuỗi sản xuất. Ngay cả trong giai đoạn khó khăn như Covid-19, sản phẩm vẫn được tiêu thụ, cho thấy tính lâu dài của mô hình.

Từ một vùng còn nhiều khó khăn, diện mạo địa phương đã thay đổi rõ rệt: Nhà cửa khang trang, thu nhập ổn định hơn, nhận thức về sản xuất và môi trường được nâng lên. Khi đủ điều kiện, nơi đây trở thành một vùng nông thôn mới tiêu biểu.

Với Vinasamex, đó không chỉ là kết quả kinh doanh, mà còn minh chứng cho một cách làm khác - nơi giá trị kinh tế đi cùng giá trị xã hội, và là nền tảng để ngành quế hồi Việt Nam vươn xa trên thị trường quốc tế.

Nhân, chia, cộng, trừ

- Qua cuộc trò chuyện, chị nhắc nhiều về lợi ích của người nông dân và sự tử tế trong kinh doanh. Nhưng trong thực tế, bài toán cân bằng giữa lợi nhuận doanh nghiệp và thu nhập của người nông dân không dễ. Chị giải bài toán đó như thế nào?

CEO Vinasamex Nguyễn Thị Huyền: Đó là một bài toán khó, nhưng cái khó ấy không khiến tôi nản lòng. Ngược lại, tôi nhớ đến một câu nói rất hay mà QQ88k Game Bài Alphanam từng chia sẻ: Trong cuộc sống và công việc, mọi thứ xoay quanh bốn phép cơ bản: Nhân, chia, cộng, trừ. Nhân là nhân lên, là phát triển nhanh. Cộng là mở rộng tầm ảnh hưởng, tăng nhân sự, tăng tài sản. Trừ là bớt đi, là loại bỏ những thứ không cần thiết. Còn chia là chia sẻ, là gieo giá trị cho người khác. Nhưng ở một cấp độ cao hơn, phép chia còn là sự "phân bổ" công bằng để mọi giá trị đến đúng nơi, đúng người.

Tôi nhận ra rằng Vinasamex có thể chưa đạt tốc độ “nhân” như kỳ vọng, nhưng phép chia và phép trừ đã làm ngay từ những ngày đầu tiên. Và chính điều đó giúp doanh nghiệp phát triển bền vững, nhận được niềm tin của người dân, đối tác và khách hàng.

Khi hiểu về triết lý “gieo hạt”, tôi nhận ra muốn nhận được giá trị, trước hết phải cho đi. Những ngày đầu đào tạo người dân, bản thân tôi phải cân đối rất nhiều thứ: từ tài chính đến vận hành, nhưng vẫn sẵn sàng chia sẻ nguồn lực và tri thức. Và đó chính là thực hành gieo hạt.

Có lúc, tưởng như những hạt giống ấy không bao giờ nảy mầm. Nhưng theo thời gian, từ nỗ lực nhỏ ban đầu đã mọc lên những cây cổ thụ vững chãi, tạo giá trị cho cả cộng đồng. Giá trị ấy không chỉ đo bằng tiền, mà còn bằng niềm tin, uy tín và một thương hiệu phát triển bền vững.

Nếu nhìn ở một góc độ dài hạn, mọi thứ luôn công bằng. Gieo hạt cần sự kiên trì, bền bỉ, và phải thấy con đường dài. Có người chỉ nhìn từ A đến B, còn tôi nhìn từ A đến Z - từ những tác động tài chính nhỏ nhất, đến những đóng góp lớn hơn cho xã hội. Việc gieo hạt, chăm sóc từng cây trong chuỗi giá trị, thực chất là đang xây dựng một khu rừng cổ thụ - nơi mỗi nỗ lực đều có ý nghĩa và mỗi người tham gia đều được nuôi dưỡng trong cùng một mục tiêu chung.

Đưa doanh nghiệp nông nghiệp ra “biển lớn”

- Chị từng chia sẻ về kế hoạch IPO (bán cổ phiếu ra công chúng) của Vinasamex vào năm 2029. Việc lên sàn chứng khoán giúp doanh nghiệp tiến gần hơn đến mục tiêu nâng tầm quế, hồi Việt Nam trên thị trường thế giới thế nào?

CEO Vinasamex Nguyễn Thị Huyền: IPO và niêm yết trên sàn chứng khoán thường được xem là con đường để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tài chính. Tuy nhiên, với Vinasamex, đó không phải mục tiêu quan trọng nhất. Điều chúng tôi hướng tới khi lên sàn là minh bạch hóa toàn bộ hoạt động và chuẩn hóa doanh nghiệp theo các tiêu chuẩn cao hơn. Dù con đường này không dễ dàng, nhưng đó là mục tiêu để doanh nghiệp tốt lên từng ngày.

Khi đặt mục tiêu IPO, tôi nhận ra chưa có doanh nghiệp nào trong lĩnh vực nông nghiệp hữu cơ hay tinh dầu hữu cơ niêm yết trên sàn chứng khoán. Nếu làm được điều đó, Vinasamex có thể trở thành doanh nghiệp đầu tiên. Đây cũng là thông điệp mà chúng tôi muốn gửi tới thị trường: không chỉ bất động sản, ô tô, dầu khí hay các ngành công nghiệp lớn mới có thể lên sàn, mà doanh nghiệp nông nghiệp cũng hoàn toàn có thể phát triển với quy mô và tốc độ tốt.

Vì vậy, với Vinasamex, IPO không chỉ là câu chuyện tài chính, mà còn là câu chuyện về minh bạch, chuẩn hóa và khẳng định vị thế của một doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam trên thị trường vốn.

- Nhiều người lo ngại khi lên sàn, áp lực từ cổ đông về lợi nhuận sẽ làm phai nhạt triết lý hữu cơ và cộng đồng. Chị bảo vệ "linh hồn" của Vinasamex thế nào trước những áp lực tài chính đó?

CEO Vinasamex Nguyễn Thị Huyền: Đến nay, các quỹ và cổ đông đồng hành cùng doanh nghiệp đều có chung hệ giá trị: Kinh doanh nhưng vẫn muốn đóng góp cho xã hội, trồng rừng, bảo vệ thiên nhiên và đất mẹ.

Tuy vậy, không tránh khỏi việc khi lên sàn chứng khoán, sẽ có nhiều nhà đầu tư được quyền mua cổ phiếu và doanh nghiệp không thể kiểm soát hoàn toàn. Đây cũng là điều khiến ban lãnh đạo trăn trở: liệu IPO có phải con đường duy nhất để khẳng định vị thế Vinasamex hay không?

Tôi hay ví hành trình doanh nghiệp giống như một đứa trẻ lớn lên: phải biết lẫy, biết bò rồi mới biết đi, biết chạy. Nếu không bước bậc đầu tiên, sẽ không thể có nhiều bậc thang tiếp theo.

Vì vậy, dù IPO hay không, doanh nghiệp vẫn phải minh bạch hóa và kiên định với sứ mệnh, tầm nhìn đã chọn. Điều quan trọng nhất vẫn là kiên nhẫn đi từng bước, thuận theo tự nhiên và không đánh mất linh hồn của doanh nghiệp.

- Nhìn lại hành trình đã đi qua, nếu được gửi một lời nhắn tới các bạn trẻ đang khởi nghiệp, đang đi trên con đường khác biệt và đôi khi bị cho là “điên” như chị lúc trước, chị muốn nhắn nhủ điều gì?

CEO Vinasamex Nguyễn Thị Huyền: Khi nhắn gửi tới những bạn trẻ khởi nghiệp, tôi luôn nhớ đến một câu chuyện nhỏ.

Hãy tưởng tượng một con kiến đặt trong một vòng tròn. Nó sẽ chỉ quanh quẩn trong đó, không bước ra ngoài. Khi vòng tròn bị thu nhỏ lại, nó vẫn ở yên trong giới hạn ấy. Nhưng khi chỉ còn một chấm nhỏ dưới chân, con kiến buộc phải bước đi – và lúc đó, nó tự vượt ra khỏi mọi giới hạn.

Con người cũng vậy. Chúng ta thường tự đặt mình trong “vùng an toàn” và nghĩ đó là giới hạn của mình. Nhưng khi buộc phải bước ra, chúng ta mới nhận ra năng lực của bản thân lớn hơn rất nhiều so với những gì từng nghĩ.

Vì thế, đừng sợ bị gọi là “điên”, cũng đừng sợ mình không làm được. Điều duy nhất đáng sợ là không dám bước ra khỏi giới hạn của chính mình.

Các bạn trẻ hôm nay có lợi thế lớn nhất là năng lượng và khát khao. Nhưng để đi xa, cần thêm trải nghiệm thực tế và kỹ năng xã hội. Thế giới ngoài kia rất rộng. Chỉ khi bước ra, va chạm và rèn luyện, các bạn mới thực sự trưởng thành và đủ năng lực để theo đuổi con đường của mình.

- Trân trọng cảm ơn chị đã trả lời phỏng vấn!

Trang Nhung