Cha mẹ cần biết để phòng viêm phổi cho trẻ
Viêm phổi là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi, song hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu được phát hiện và điều trị kịp thời.
Ho, sốt, thở nhanh: Những triệu chứng không nên bỏ qua
Theo bác sĩ Lê Tuyết Nga - Trung tâm Nhi - Bệnh viện Đa khoa QQ8886.com Vinmec Times City, viêm phổi ở trẻ em là bệnh do vi khuẩn, virus, nấm và ký sinh trùng gây ra.
Mầm bệnh có thể lây từ trẻ mắc bệnh, người lành mang mầm bệnh hoặc từ môi trường xung quanh. Đặc biệt, bệnh có thể diễn biến rất nặng, tiến triển nhanh, đặc biệt ở trẻ nhỏ, trẻ suy dinh dưỡng hoặc suy giảm miễn dịch, có nguy cơ tử vong nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.
Tổ chức Lô Đề QQ88k Thế giới (WHO) xác định viêm phổi là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở trẻ dưới 5 tuổi. Tại Việt Nam, khoảng 1/3 số ca tử vong ở trẻ em mỗi năm liên quan đến căn bệnh này. Viêm phổi có khả năng lây nhiễm nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh nếu thực hiện đúng các biện pháp dự phòng.
Các triệu chứng viêm phổi ở trẻ em thường bắt đầu bằng ho và sốt, sau đó nhanh chóng xuất hiện tình trạng thở nhanh hoặc thở gắng sức, thở nhanh là dấu hiệu có giá trị chẩn đoán cao nhất.
Trẻ được coi là thở nhanh khi nhịp thở trên 60 lần/phút ở trẻ dưới 2 tháng tuổi, trên 50 lần/phút ở trẻ từ 2-12 tháng tuổi hoặc trên 40 lần/phút ở trẻ trên 1 tuổi. Khi đếm nhịp thở, cần để trẻ nằm yên hoặc ngủ và đếm đủ 1 phút để có kết quả chính xác.
Ngoài ra, trẻ có thể có các biểu hiện như phập phồng cánh mũi, thở rên, rút lõm lồng ngực, đau ngực, nôn, bú kém, mệt mỏi hoặc tím tái quanh môi và mặt do thiếu oxy.
Dấu hiệu nguy hiểm và biện pháp phòng ngừa viêm phổi ở trẻ em
Bác sĩ Nga cho biết, nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng thở nhanh và thở gắng sức có thể khiến trẻ kiệt sức, suy hô hấp, nhịp thở chậm dần rồi ngừng thở, đe dọa tính mạng.
Ở thể rất nặng, trẻ có thể xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như tím tái, co giật, lơ mơ hoặc hôn mê, không uống được hoặc bỏ bú, nôn tất cả mọi thứ, suy hô hấp nặng với biểu hiện đầu gật gù theo nhịp thở và co kéo cơ hô hấp phụ. Những trường hợp này cần được cấp cứu ngay tại cơ sở y tế.
Viêm phổi ở trẻ em được phân loại thành viêm phổi không nặng, viêm phổi nặng và viêm phổi rất nặng, dựa vào mức độ khó thở và các dấu hiệu nguy hiểm đi kèm. Việc phân loại chính xác giúp bác sĩ quyết định phương pháp điều trị phù hợp và kịp thời.
Các tác nhân gây viêm phổi thường gặp gồm vi khuẩn, virus và nấm. Viêm phổi do vi khuẩn thường lây qua đường giọt bắn, gây sốt cao, ho có đờm, đau ngực, thở nhanh, khó thở và mệt mỏi.
Viêm phổi do virus có biểu hiện giống cúm như sốt, ho khan, chảy mũi, đau đầu, đau cơ, ớn lạnh, có thể bội nhiễm vi khuẩn nếu không điều trị tốt. Viêm phổi do nấm ít gặp hơn, thường xảy ra ở trẻ suy giảm miễn dịch hoặc tiếp xúc với bào tử nấm trong môi trường đặc thù.
Viêm phổi có thể xảy ra quanh năm nhưng thường gia tăng vào mùa đông - xuân, khi thời tiết lạnh làm giảm sức đề kháng của trẻ và tạo điều kiện cho virus, vi khuẩn phát triển. Bệnh cũng thường là biến chứng của các bệnh viêm đường hô hấp trên như viêm mũi, viêm họng, viêm xoang nếu không được điều trị triệt để.
Để phòng bệnh viêm phổi cho trẻ, cha mẹ cần đảm bảo chế độ dinh dưỡng đầy đủ, cho trẻ bú mẹ nhiều lần trong ngày, giữ ấm cơ thể khi trời lạnh, đặc biệt là vùng cổ, ngực và đầu mặt. Môi trường sống cần thông thoáng, sạch sẽ, tránh khói bụi, khói thuốc lá và các chất kích thích.
Đồng thời, trẻ cần được vệ sinh răng miệng hằng ngày, rửa tay xà phòng thường xuyên, hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh hô hấp và điều trị sớm các bệnh tai mũi họng. Tiêm chủng đầy đủ theo chương trình tiêm chủng mở rộng là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc và biến chứng viêm phổi ở trẻ em.
Ngoài ra, khi trẻ có các biểu hiện ho, sốt, thở nhanh, thở gắng sức hoặc bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh để bệnh tiến triển nặng gây nguy hiểm đến tính mạng.