Nâng cao năng lực kiểm tra chuyên ngành an toàn thực phẩm
Sáng ngày 11/7, Trường Cán bộ thanh tra, Thanh tra Chính phủ tổ chức tọa đàm hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với chủ đề “Bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm tra chuyên ngành an toàn thực phẩm trong tình hình mới - Thực trạng và giải pháp”.
TS. Nguyễn Tuấn Khanh, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ thanh tra, Thanh tra Chính phủ và TS. Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục an toàn thực phẩm, Bộ Lô Đề QQ88k đồng chủ trì tọa đàm.
Tham gia tọa đàm có: PGS.TS Phạm Tiến Dũng, Trưởng Khoa Cảnh sát kinh tế, Học viện Cảnh sát nhân dân; TS. Lương Thị Phương Lan, Trường Đại học Y Dược – Đại học Quốc gia Hà Nội; TS. Nguyễn Tuấn Khanh, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ thanh tra; TS Phạm Thị Huệ, Trưởng Khoa nghiệp vụ Thanh tra, Trường Cán bộ thanh tra cùng lãnh đạo Chi cục An toàn thực phẩm và phòng An toàn thực phẩm - Sở Lô Đề QQ88k các tỉnh: Đồng Nai, An Giang.
6 tháng đầu năm phát hiện gần 6.000 cơ sở vi phạm ATTP
Phát biểu tham luận tại Tọa đàm, TS. Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục an toàn thực phẩm, Bộ Lô Đề QQ88k nêu số liệu 6 tháng đầu năm 2026: Ngành Lô Đề QQ88k (Trung ương và địa phương) đã thành lập 5.184 đoàn, kiểm tra 118.009 cơ sở, phát hiện 5.695 cơ sở vi phạm (chiếm 4,83%). Đã xử lý 3.772 cơ sở (tăng 39,21% so với cùng kỳ năm 2025). Xử phạt tài chính: Phạt tiền 3.571 cơ sở với tổng số tiền hơn 20,27 tỷ đồng (tăng hơn 2,67 tỷ đồng so với cùng kỳ 2025).
Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra 3.898 cơ sở vật tư nông nghiệp và nông lâm thủy sản (NLTS), xử phạt 360 cơ sở (9,2% - tăng so với cùng kỳ 2025); Bộ Công thương xử lý 1.832 vụ việc vi phạm, xử phạt hơn 13 tỷ đồng. Thương mại điện tử (5 tháng đầu năm): Phối hợp với các nền tảng gỡ bỏ 14.102 gian hàng và 3.798 sản phẩm thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả và sữa kém chất lượng.
Đáng chú ý, Bộ Công An, phát hiện, xử lý 4.688 vụ vi phạm với 4.795 tổ chức, cá nhân (tăng 102% so với cùng kỳ). Xử lý hình sự : Khởi tố 95 vụ với 192 bị can (tăng 265% số vụ và 237% số bị can so với cùng kỳ), tập trung nhiều nhất tại TP.HCM (12 vụ) và Hải Phòng (8 vụ).
Vai trò then chốt của hoạt động kiểm tra chuyên ngành
Trước thực trạng về tình hình ATTP, Cục trưởng Cục an toàn thực phẩm Chu Quốc Thịnh cho rằng, hoạt động kiểm tra chuyên ngành đóng vai trò then chốt trong hệ thống quản lý ATTP trong phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn kịp thời các nguy cơ: Giúp ngăn chặn thực phẩm bẩn, không rõ nguồn gốc, hoặc bị ô nhiễm ngay tại nguồn trước khi chúng kịp tiếp cận người tiêu dùng; Phát hiện sớm các lỗ hổng trong quy trình sản xuất của doanh nghiệp để yêu cầu khắc phục, tránh xảy ra các sự cố ngộ độc thực phẩm quy mô lớn. Đồng thời, giúp chấn chỉnh và nâng cao ý thức của tổ chức, cá nhân; giúp xử lý nghiêm minh, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh.
Theo Thượng tá, PGS.TS Phạm Tiến Dũng, Trưởng khoa Cảnh sát kinh tế, Học viện Cảnh sát nhân dân, an toàn thực phẩm hiện là lĩnh vực "nóng", được lực lượng Cảnh sát, đặc biệt là Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu tập trung đấu tranh quyết liệt. Đồng thời, Bộ Công an cũng đang khẩn trương rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến an toàn thực phẩm để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Đồng quan điểm với TS. Chu Quốc Thịnh, PGS.TS Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh sự cần thiết phải đổi mới chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm tra chuyên ngành an toàn thực phẩm theo hướng cập nhật các quy định về hình sự, tố tụng hình sự; nâng cao kỹ năng hậu kiểm, lập biên bản, thu thập và bảo quản chứng cứ, đặc biệt là chứng cứ điện tử trên không gian mạng.
Ngoài ra, cán bộ kiểm tra cũng cần được trang bị kỹ năng nhận diện dấu hiệu tội phạm "ẩn" sau các vi phạm hành chính và tăng cường phối hợp liên ngành để kịp thời chuyển tin báo đến cơ quan điều tra khi phát hiện dấu hiệu vi phạm hình sự.
Tăng cường chất lượng đào tạo, sát với thực tiễn
Tại buổi tọa đàm, nhằm giải quyết bài toán nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ công chức kiểm tra chuyên ngành tại các cơ quan, tổ chức và địa phương, TS. Nguyễn Tuấn Khanh, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ thanh tra và TS. Phạm Thị Huệ, Trưởng khoa Nghiệp vụ Thanh tra đã tham luận, giới thiệu chi tiết về 6 chuyên đề trọng tâm được nhà trường thiết kế bài bản nhằm bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên sâu, sát với thực tiễn cho lực lượng kiểm tra chuyên ngành ATTP, gồm: Tổng quan về hoạt động kiểm tra chuyên ngành an toàn thực phẩm; Trình tự, thủ tục kiểm tra chuyên ngành an toàn thực phẩm; Kỹ năng thực hiện quyền trong hoạt động kiểm tra chuyên ngành an toàn thực phẩm; Kỹ năng xây dựng văn bản trong hoạt động kiểm tra chuyên ngành an toàn thực phẩm; Xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động kiểm tra chuyên ngành an toàn thực phẩm; Kỹ năng phát hiện vi phạm và phòng ngừa rủi ro trong hoạt động kiểm tra chuyên ngành an toàn thực phẩm.
Đánh giá cao chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm tra chuyên ngành ATTP của Trường Cán bộ Thanh tra, TS. Lương Thị Phương Lan, Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định: Nếu trước đây chương trình bồi dưỡng kiểm tra chuyên ngành chủ yếu hướng đến số lượng cơ sở được kiểm tra hay số vụ vi phạm bị xử lý, thì nay chương trình đã chuyển trọng tâm sang hướng dẫn, hỗ trợ cơ sở nhận diện tồn tại, chủ động khắc phục và phòng ngừa tái diễn vi phạm.
Để hoàn thiện chương trình bồi dưỡng, TS. Lương Thị Phương Lan đề xuất tăng tỷ lệ các tình huống thực hành sát với thực tiễn; xây dựng ngân hàng tình huống điển hình để thống nhất cách xử lý; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và kết nối dữ liệu với Cục An toàn thực phẩm nhằm hỗ trợ xử lý vụ việc.
Đồng thời, cần duy trì mạng lưới kết nối giữa giảng viên và học viên sau khóa học, bổ sung các chuyên đề về nhận diện nguy cơ an toàn thực phẩm trên cơ sở khoa học để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.