Mục tiêu tăng trưởng GDP hai chữ số đòi hỏi ngành nông nghiệp phải bứt tốc

Cần nâng tốc độ tăng trưởng nông nghiệp lên 4,5 - 5%

Tăng trưởng nông nghiệp tuy không bứt phá như công nghiệp hay dịch vụ nhưng nổi bật ở tính ổn định và bền vững, TS. Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện Chính sách Nông nghiệp và Môi trường, nói tại Hội thảo "Động lực cho tăng trưởng kinh tế hai con số và triển vọng nông nghiệp 2026" do Báo Báo Nông thôn ngày nay/Dân Việt tổ chức ngày 31/3.

Ông cho biết, từ sau giai đoạn chững lại trước năm 2013, ngành đã phục hồi rõ rệt nhờ tái cơ cấu, đặc biệt là sự phát triển của các tiểu ngành như thủy sản và trái cây giá trị cao, tiêu biểu là sầu riêng. Trong đại dịch Covid-19, nông nghiệp tiếp tục tăng trưởng, khẳng định vai trò “trụ đỡ” của nền kinh tế.

Giai đoạn 2025 - 2026, chúng ta phải đối mặt với nhiều biến số khó lường, từ các chính sách thuế quan mới của Mỹ đến những bất ổn địa chính trị tại khu vực Trung Đông. Ngay cả thị trường truyền thống như Trung Quốc, cũng có những thay đổi liên tục về quy định kiểm dịch cũng đang gây ra nhiều khó khăn trực tiếp. Điều này cho thấy sự cấp thiết của việc nâng cao chất lượng từ gốc. Nông nghiệp không chỉ là trụ đỡ mà còn có thể trở thành động lực tăng trưởng nếu được tái cơ cấu theo hướng hiện đại, xanh và bền vững. Để đạt được mục tiêu này, TS. Trần Công Thắng cho rằng cần dựa vào nhiều trụ cột như khoa học công nghệ, chuyển đổi số và gia tăng đầu tư; đặc biệt ở khâu chế biến, nghiên cứu phát triển và mở rộng thị trường.

Tuy nhiên, một trong những điểm nghẽn lớn của ngành nông nghiệp hiện nay là hạ tầng logistics. Ở nước ta, chi phí logistics chiếm khoảng 16% GDP, cao hơn đáng kể so với nhiều nước trong khu vực. Điều này làm giảm sức cạnh tranh của nông sản, nhất là trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Do đó, việc đầu tư vào hạ tầng logistics và chuỗi cung ứng là yêu cầu cấp thiết.

Bên cạnh đó, nguồn nhân lực nông thôn vẫn còn hạn chế. Hiện, có khoảng 1,6 triệu lao động trẻ chưa có việc làm ổn định, trong khi tỷ lệ lao động qua đào tạo có chứng chỉ chỉ khoảng 4%. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển nguồn nhân lực nông nghiệp chuyên nghiệp, có kỹ năng số.

Theo TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, hiện nay nông nghiệp tăng trưởng khoảng 3,5 - 4% mỗi năm, để đóng góp cho mục tiêu hai con số cần nâng lên 4,5 - 5%. Muốn vậy, ngành nông nghiệp phải tăng tốc, phải tìm cách nâng năng suất, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, nâng cao giá trị gia tăng. Khi giải quyết tốt các vấn đề này, nông nghiệp không chỉ là “trụ đỡ” mà có thể trở thành động lực tăng trưởng quan trọng.

Khơi thông dòng vốn, thúc đẩy công nghệ cho nông nghiệp hiện đại

Dưới góc nhìn thị trường vốn, TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó QQ88k Game Bài, kiêm Tổng QQ88c không chặn Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cho hay, tín dụng cho nông nghiệp, nông thôn hiện chỉ chiếm 11% tổng dư nợ tín dụng, chưa bằng một nửa so với bất động sản (25%). "Tại sao chúng ta chưa thể đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ để nâng cao giá trị xuất khẩu? Nút thắt chính nằm ở việc người dân và doanh nghiệp nông nghiệp thiếu tài sản bảo đảm".

Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần đồng thời giải quyết các vấn đề về thị trường vốn, khả năng tiếp cận tài chính, hiệu quả phân bổ nguồn lực và nâng cao giá trị gia tăng trong các ngành kinh tế, đặc biệt là ngành nông nghiệp, ông Hùng nhấn mạnh.

Nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong chuỗi giá trị sản xuất và xuất khẩu, ông cũng cho rằng, cần có cơ chế hỗ trợ để nhóm doanh nghiệp này mở rộng quy mô, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.

Bổ sung một góc nhìn rất quan trọng cho bài toán phát triển nông nghiệp hiện đại, PGS.TS Đặng Ngọc Đức, Viện trưởng Viện Công nghệ Tài chính (Đại học Đại Nam) nêu quan điểm, cần phải nâng cao nền tảng công nghệ cho khu vực nông thôn và người nông dân. Khi hạ tầng công nghệ được nâng cấp đồng bộ, thời gian đưa nông sản đến các thị trường mục tiêu sẽ được rút ngắn đáng kể. Vì vậy, Hội Nông dân Việt Nam cùng các cơ quan liên quan cần tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp triển khai các giải pháp công nghệ trong nông nghiệp và nông thôn, đồng thời phối hợp thực hiện các chương trình phổ cập kiến thức số, đặc biệt là tài chính số, nhằm trang bị cho người nông dân những kỹ năng cần thiết để hội nhập và phát triển bền vững.

Tại Hội thảo, các chuyên gia cũng nhấn mạnh, ngành nông nghiệp cần đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển công nghiệp thực phẩm và các ngành phụ trợ, đây sẽ là chìa khóa để chuyển từ "tăng sản lượng" sang "tăng giá trị". Đồng thời, tiếp tục đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sang Mỹ, EU, Trung Quốc và các thị trường Halal, kết hợp xây dựng chuỗi giá trị, truy xuất nguồn gốc, phát triển thương hiệu và sử dụng hiệu quả ngoại giao nông nghiệp.

Ngoài ra, nông nghiệp còn gắn với tài nguyên và môi trường, bao gồm địa chất, khoáng sản, kinh tế biển và rừng; từ đó cũng mở ra những không gian tăng trưởng mới. Ví dụ, khai thác tiềm năng từ đất hiếm, phát triển điện gió ngoài khơi hay kinh tế rừng bền vững có thể trở thành những “mỏ vàng” gián tiếp, thúc đẩy GDP toàn ngành nông nghiệp và góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số.