Kích cầu hàng không - du lịch: Cần giải pháp đồng bộ để vượt áp lực chi phí

Chi phí khai thác hàng không đang chịu áp lực rất lớn

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Link Game QQ8823 Báo Tiền Phong nhấn mạnh, ngành hàng không và du lịch Việt Nam vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn do biến động kinh tế thế giới, giá nhiên liệu chưa ổn định và sức mua của người dân suy giảm.

Chi phí hàng không hiện vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí du lịch, khiến nhiều gia đình phải thay đổi thói quen di chuyển, chuyển sang đi đường bộ hoặc đường sắt để tiết kiệm. Trong khi đó, các hãng bay cũng chịu áp lực rất lớn từ chi phí vận hành, đặc biệt là giá nhiên liệu tăng cao khiến việc tăng chuyến, mở đường bay mới gặp nhiều trở ngại.

Hàng không và du lịch có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau trong phục hồi và tăng trưởng khi hơn 70% khách du lịch hiện nay lựa chọn di chuyển bằng đường hàng không. Vì vậy, để kích cầu du lịch hiệu quả trong những tháng cuối năm cần có các giải pháp đồng bộ từ cơ quan quản lý nhà nước đến cộng đồng doanh nghiệp.

Nhà báo Phùng Công Sưởng bày tỏ kỳ vọng thông qua tọa đàm, các doanh nghiệp, cơ quan quản lý và chuyên gia sẽ cùng phân tích những điểm nghẽn, đề xuất giải pháp thiết thực nhằm tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với bối cảnh mới và tạo thêm động lực tăng trưởng cho ngành hàng không - du lịch trong thời gian tới.

Theo ông Uông Việt Dũng - Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, thống kê cho thấy khoảng 80% khách du lịch quốc tế đến Việt Nam sử dụng đường hàng không, vận tải hàng không cũng là phương thức chủ đạo đối với nhiều điểm đến nội địa; nguồn khách du lịch cũng chiếm tới 70% tổng lượng vận chuyển của các hãng hàng không.

Bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn tồn tại, hạn chế và thách thức lớn. Kết cấu hạ tầng hàng không vẫn là điểm nghẽn. Nhiều cảng hàng không trọng điểm đang khai thác vượt công suất thiết kế, đặc biệt tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cam Ranh, Phú Quốc... ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ, khả năng điều hành khai thác và trải nghiệm của hành khách.

Ông Dũng đánh giá sự liên kết giữa hàng không và du lịch dù đã có cải thiện nhưng nhìn chung vẫn chưa thực sự đồng bộ và mang tính dài hạn. Việc phối hợp giữa hãng hàng không, doanh nghiệp lữ hành và địa phương ở nhiều nơi còn mang tính thời vụ, chưa hình thành được nhiều sản phẩm du lịch đặc sắc có sức cạnh tranh quốc tế cao gắn với mạng kết nối hàng không ổn định. Chi phí khai thác hàng không hiện nay đang chịu áp lực rất lớn từ giá nhiên liệu, tỷ giá, sự khan hiếm về tàu bay và vật tư, cũng như chịu tác động từ các biến động địa chính trị toàn cầu.

Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến giá vé, khả năng kích cầu và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Chất lượng nguồn nhân lực, năng lực chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản trị, khai thác của cả hai lĩnh vực vẫn còn hạn chế so với yêu cầu phát triển mới và xu thế quốc tế.

Ngoài ra, tính kết nối giữa hàng không với các phương thức vận tải khác, logistics và hạ tầng du lịch tại nhiều địa phương vẫn chưa đồng bộ, dẫn tới việc chưa khai thác hết tiềm năng lan tỏa của các cảng hàng không đối với phát triển kinh tế - du lịch vùng.

“Trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra đối với ngành hàng không không chỉ là phục hồi mà phải phát triển bền vững, an toàn, hiện đại và có khả năng thích ứng cao trước các biến động toàn cầu”, Cục trưởng Uông Việt Dũng nhấn mạnh.

Đồng thời cho biết trong thời gian tới cần tập trung vào một số nhóm giải pháp trọng tâm, như tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách để tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp hàng không và du lịch phát triển ổn định, minh bạch và cạnh tranh lành mạnh; đẩy nhanh đầu tư hạ tầng Hàng không; nâng cao năng lực quản lý, điều hành khai thác theo hướng hiện đại, thông minh, phát triển Việt Nam trở thành điểm trung chuyển hàng không của khu vực.

Bên cạnh đó, cần tăng cường liên kết thực chất giữa hàng không - du lịch - địa phương, xây dựng các chương trình xúc tiến thị trường quốc tế trọng điểm, phát triển thêm các đường bay mới tới các thị trường tiềm năng.

Ông Nguyễn Quý Phương - Trưởng phòng Quan hệ quốc tế và Xúc tiến du lịch, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam nhấn mạnh, du lịch và hàng không đã trở thành mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ trong cấu trúc kinh tế dịch vụ của nhiều địa phương. Đặc biệt, với các trung tâm du lịch, các điểm đến xa trung tâm, kết nối hàng không chính là điều kiện quyết định hiệu quả khai thác toàn bộ hệ sinh thái du lịch của địa phương.

Việc thúc đẩy liên kết đồng bộ giữa hàng không và du lịch không chỉ nhằm phục hồi thị trường nội địa trước mắt, mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong phát triển kinh tế dịch vụ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo ông Phương, năm 2025, Việt Nam đón trên 21 triệu lượt khách quốc tế và khoảng 135 triệu lượt khách nội địa. Tổng thu từ du lịch lần đầu tiên vượt mốc một triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, thị trường nội địa hiện cũng đang đối mặt với nhiều thách thức mới. Biến động toàn cầu, đặc biệt là các xung đột tại Trung Đông, tác động trực tiếp tới giá nhiên liệu hàng không, làm gia tăng chi phí vận tải. Không chỉ hàng không mà toàn bộ chi phí cho một chuyến đi du lịch đều tăng lên.

“Bài toán kích cầu du lịch hiện nay không thể chỉ tiếp cận dưới góc độ giảm giá đơn thuần, mà cần được xem xét trong tổng thể chuỗi vận tải - lưu trú - dịch vụ - điểm đến. Trong khi đó, hành vi tiêu dùng du lịch cũng thay đổi nhanh chóng khi du khách ưu tiên các chuyến đi ngắn ngày, tối ưu chi phí và trải nghiệm thực chất”, ông Phương nhìn nhận.

Ông đề xuất cần tăng cường liên kết thực chất giữa hàng không, địa phương và doanh nghiệp du lịch, xây dựng các gói kích cầu tích hợp vé máy bay, lưu trú, tham quan, vui chơi giải trí, đồng thời đa dạng hóa sản phẩm du lịch, đẩy mạnh liên kết vùng, kết nối đa phương thức và thúc đẩy chuyển đổi số để nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến.

​“Bài toán kép” đối với doanh nghiệp hàng không

Chia sẻ thực tế tại các hãng hàng không, ông Đinh Văn Tuấn - Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines, QQ88k Game Bài Hội đồng quản trị Pacific Airlines cho biết, ngành hàng không trên toàn thế giới hiện gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là do sự biến động của giá nhiên liệu bay. Giá nhiên liệu có lúc tăng đến 100%, thậm chí có những thời điểm mức giá tăng lên đến ba lần. Đây là yếu tố tác động rất lớn đến chi phí hoạt động, đẩy nhiều hãng hàng không trên thế giới đến bờ vực phá sản.

“Mục tiêu của chúng tôi là phải giải quyết bài toán tối ưu hóa chi phí để đảm bảo hoạt động, đồng thời cố gắng không dồn áp lực giá vé lên hành khách, giúp người dân vẫn có thêm các lựa chọn khi tham gia các sản phẩm du lịch”, ông nói.

Trước tình hình khẩn cấp, đơn vị đã đưa ra và thực hiện ngay lập tức hàng loạt giải pháp, trong đó có việc tái lập các biện pháp "thắt lưng buộc bụng" từ thời kỳ Covid -19. Cụ thể, cắt giảm các dự án đầu tư và chi phí vận hành; áp dụng chính sách nghỉ không lương và cắt giảm mạnh quỹ lương của ban lãnh đạo.

Trong khâu khai thác vận hành, tận dụng lúc lưu lượng bay trên bầu trời giảm do xung đột, đơn vị đã làm việc với cơ quan quản lý bay để xin phép bay tắt các đường bay nhằm rút ngắn thời gian vận hành. Đồng thời, áp dụng phương thức hạ cánh tối ưu tại các sân bay lớn và linh hoạt nạp nhiên liệu giá rẻ tại một số quốc gia lân cận thay vì các nước đang có giá dầu cao,...

Cùng chia sẻ về áp lực lớn của ngành hàng không hiện nay, ông Dương Hoàng Phúc - Giám đốc Ban Thương mại Vietravel Airlines nhấn mạnh, đây không phải câu chuyện riêng của Việt Nam mà là vấn đề mang tính toàn cầu. Những biến động về chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng cùng xu hướng tăng giá nhiên liệu đang tạo ra sức ép đáng kể lên hoạt động của các hãng bay.

“Áp lực của ngành hàng không không chỉ nằm ở chi phí nhiên liệu mà còn đến từ hàng loạt khoản chi khác như thuê, mua tàu bay, bảo dưỡng kỹ thuật, phụ tùng, hệ thống vận hành và các chi phí khai thác liên quan. Tình trạng hạn chế đội bay trên phạm vi quốc tế đã ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động khai thác. Vietravel Airlines từng phải giảm số lượng tàu bay nhằm đảm bảo hiệu quả vận hành.

Bên cạnh áp lực chi phí, các hãng hàng không đối mặt yêu cầu ngày càng cao từ thị trường. Khách hàng khắt khe hơn về chất lượng dịch vụ và trải nghiệm bay, trong khi giá vé phải duy trì ở mức hợp lý nhất có thể. Điều này tạo nên “bài toán kép” đối với doanh nghiệp hàng không”, ông nói.

Theo ông Phúc, Vietravel Airlines đang tập trung vào ba nhóm giải pháp trọng tâm. Thứ nhất là tối ưu mạng bay và lịch bay nhằm nâng cao hiệu quả khai thác đội tàu. Thứ hai là đa dạng hóa nguồn doanh thu thông qua các dịch vụ bổ trợ và sản phẩm tích hợp. Thứ ba là tăng cường kết nối với hệ sinh thái du lịch để mang đến thêm tiện ích, ưu đãi và giá trị gia tăng cho khách hàng.

Hành khách vẫn có thể tiếp cận vé máy bay với giá hợp lý, bằng 50% đến 60% mức giá trần

Ông Bùi Minh Đăng - Trưởng phòng Vận tải hàng không, Cục Hàng không Việt Nam cho biết, các loại thuế phí cùng chi phí cất hạ cánh đóng vai trò rất lớn trong cơ cấu giá vé. Trong đó, chi phí xăng dầu hiện chiếm một tỷ trọng khổng lồ, từ 35% đến 40% tổng chi phí hoạt động của các hãng bay.

Theo ông Đăng, thời gian qua, đặc biệt là trong giai đoạn dịch Covid -19 và kéo dài đến nay, Chính phủ đã có nhiều biện pháp can thiệp kịp thời. Điển hình là việc áp dụng chính sách giảm thuế nhập khẩu đối với nhiên liệu bay kéo dài đến hết tháng 6 năm nay. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định rằng sự hỗ trợ này mới chỉ giúp các hãng hàng không vơi bớt gánh nặng chi phí, chứ chưa thể giúp doanh nghiệp đạt được điểm hòa vốn hay có lãi. Đứng trước áp lực chi phí, nhiều giải pháp nới rộng không gian sinh tồn cho các hãng bay đang được cân nhắc.

Hiện ngành hàng không đang nghiên cứu thêm nhiều giải pháp hỗ trợ, trong đó có cơ chế phụ thu nhiên liệu đối với một số đường bay, tương tự mô hình nhiều hãng quốc tế đang áp dụng. Tuy nhiên, nếu được thông qua, đây sẽ chỉ là một giải pháp mang tính chất ngắn hạn, phụ thuộc hoàn toàn vào sự biến động của giá dầu thế giới.

Ông nhấn mạnh, mặt bằng giá vé máy bay hiện nay có cao hơn so với trước kia, nhất là trong các dịp cao điểm lễ, Tết. Nhưng thực chất đây là mức giá của vé hạng thương gia hoặc các chuyến bay được khai thác vào những khung giờ "vàng" đẹp nhất trong ngày. Trên thực tế, hành khách vẫn hoàn toàn có thể tiếp cận được những tấm vé với mức giá rất hợp lý, chỉ bằng khoảng 50% đến 60% mức giá trần. Để mua được vé rẻ, người dân có thể linh hoạt lựa chọn bay vào các khung giờ thấp điểm như một giờ sáng hoặc sáng sớm.

“Nhìn nhận một cách tổng thể, những khó khăn hiện tại không nên bị quy chụp toàn bộ trách nhiệm cho doanh nghiệp hay đổ dồn gánh nặng lên vai hành khách. Để ngành hàng không và du lịch có thể duy trì hoạt động và chớp lấy cơ hội phục hồi, rất cần sự thấu hiểu, chia sẻ và đồng hành từ cả ba phía: Nhà nước, doanh nghiệp và mỗi người dân”, ông nói.

Tại tọa đàm, các chuyên gia nhấn mạnh dù thời gian qua hàng không và du lịch đã có bước phát triển và sự phối hợp ngày càng chặt chẽ hơn, song thực tế vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục được liên kết sâu hơn, đồng bộ hơn để tạo động lực tăng trưởng bền vững. Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, việc xây dựng các chiến lược thích ứng và giải pháp dài hạn để phục hồi và phát triển kinh tế là yêu cầu cấp thiết.

Trong đó, trọng tâm cốt lõi chính là tăng cường mối liên kết giữa hai ngành then chốt: hàng không và du lịch. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các địa phương, sân bay và hãng hàng không có ý nghĩa quyết định trong việc tạo ra sức bật mới cho thị trường, đồng thời hình thành hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ, hiệu quả hơn.