Hệ giá trị quốc gia - Bệ đỡ văn hóa

“Đường dẫn” từ giá trị đến hành vi

- Theo ông, việc ban hành Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam có ý nghĩa thế nào trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới?

- Chúng ta đều biết, hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình hay chuẩn mực con người Việt Nam đều là giá trị văn hóa và có thuộc tính riêng, không tự phát huy tác động trong thực tế. Giá trị chỉ phát huy tác động thông qua những tiêu chuẩn, quy phạm, tiêu chí, nguyên tắc đạo đức; từ đó chuyển hóa thành nếp sống, lối sống, thể hiện qua hành vi sống, ứng xử văn hóa của con người, cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp, cộng đồng. Tức là, giá trị đó phải thông qua nhiều “đường dẫn”, nhiều quy trình trung gian mới đi vào cuộc sống.

Ví dụ, người Việt Nam xưa nay luôn thừa nhận yêu nước là giá trị thiêng liêng, nhưng để giá trị này đi vào cuộc sống phải gắn với những tiêu chí đạo đức cụ thể của từng con người, từng đơn vị; qua đường lối lãnh đạo của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; hoặc hiện thực hóa qua hành vi của cá nhân, đoàn thể, cộng đồng, dân tộc.

Nói như vậy để thấy sau khi chúng ta đã cơ bản thống nhất hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam, phải ban hành những nguyên tắc đạo đức để nó thẩm thấu vào chiến lược phát triển quốc gia, vào chính sách, kế hoạch, trên cơ sở đó thẩm thấu vào các lĩnh vực xã hội, từ quốc phòng - an ninh, kinh tế, chính trị, đến tư tưởng, giáo dục, y tế, chuyển hóa thành hoạt động sản xuất, hoạt động kinh doanh, hành vi ứng xử của công dân. Nếu không ban hành hướng dẫn, chiến lược, chỉ dẫn, chính sách cho các hoạt động thực tiễn thì mọi phương pháp xác định giá trị đều không còn ý nghĩa.

Yếu tố tạo đồng thuận quốc gia

- Kế hoạch khẳng định các hệ giá trị có mối quan hệ chặt chẽ, thống nhất, tác động qua lại và thúc đẩy lẫn nhau. Trong đó, các giá trị quốc gia giữ vai trò định hướng mục tiêu, lý tưởng và khát vọng phát triển. Ông nhìn nhận vấn đề này như thế nào?

- Hệ giá trị quốc gia là một trong những hệ giá trị quan trọng, có vai trò như bệ đỡ văn hóa; là tiêu chuẩn, yếu tố tạo đồng thuận chung của quốc gia, dân tộc. Đồng thời, nó cũng tạo nên mục đích, định hướng chung để quốc gia, dân tộc hướng tới trong quá trình phát triển và hội nhập quốc tế.

Nội dung hệ giá trị quốc gia được xác định là hòa bình, thống nhất, độc lập, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc. Cần hiểu thêm hệ giá trị này ở 2 phương diện. Thứ nhất là sự thừa nhận trong phạm vi quốc gia, như hệ điều tiết để các chính sách, chiến lược quốc gia hướng tới. Thứ hai, hệ giá trị quốc gia là những gì đang hiện hữu, những điều chúng ta mong đợi.

Trong đó, giá trị độc lập chúng ta giành được từ Cách mạng tháng 8/1945, để ngay sau đó ngày 2/9/1945, QQ88k Game Bài Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, tuyên bố với thế giới nền độc lập của Việt Nam. Thế nhưng độc lập đã giành được không có nghĩa là hằng ngày, hằng giờ chúng ta không phải cố gắng để bảo vệ. Không có giặc ngoại xâm nhưng có thể nền văn hóa sẽ bị xâm hại; lợi ích quốc gia, dân tộc trong cạnh tranh kinh tế, phát triển du lịch… sẽ bị ảnh hưởng. Vì vậy, độc lập, tự chủ tiếp tục là giá trị nền tảng, bảo đảm cho Việt Nam chủ động hội nhập quốc tế mà không đánh mất bản sắc và lợi ích quốc gia - dân tộc.

Trong kỷ nguyên mới, hệ giá trị quốc gia cũng phải thích ứng với các thách thức phi truyền thống như biến đổi khí hậu, an ninh mạng, già hóa dân số và cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn. Điều này đòi hỏi hệ giá trị quốc gia vừa mang tính kế thừa truyền thống, vừa có khả năng mở, linh hoạt và sáng tạo.

Củng cố vị thế và uy tín Việt Nam

- Từ vai trò bệ đỡ văn hóa, ông kỳ vọng như thế nào về tác động của hệ giá trị quốc gia đến các hệ giá trị khác cũng như các thế hệ công dân Việt Nam?

- Tôi có ba kỳ vọng. Thứ nhất, chúng ta đã tôn vinh, xác định những giá trị cơ bản, cốt lõi của quốc gia, nhưng cần nhận thức để các giá trị quốc gia thấm sâu vào các thế hệ công dân Việt Nam, dù thành thị hay nông thôn, miền xuôi hay miền núi, trong nước hay ngoài nước.

Thứ hai, hệ giá trị quốc gia cần thẩm thấu vào các chương trình hành động và hoạt động thực tiễn; nếu không, việc xác định giá trị không còn ý nghĩa.

Thứ ba, trên bình diện quốc tế, chúng ta cần tuyên truyền, vận động ngoại giao để nhân dân thế giới hiểu người Việt Nam, quốc gia Việt Nam, tôn vinh những giá trị và các hoạt động đều hướng theo phương châm hòa bình, thống nhất, độc lập, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc. Bên cạnh đó, cần có sự chia sẻ, đối thoại. Có như vậy Việt Nam mới củng cố được vị thế quốc gia, thực sự trở thành một thành viên có trách nhiệm, có uy tín cao trên trường quốc tế.

- Xin cảm ơn ông!