Dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi):Hoàn thiện cơ sở pháp lý cho công tác hòa giải ở cơ sở

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc cho biết, dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) đã được đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2026 của QQ8886 Khuyến Mãi. Theo phân công, Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng dự thảo luật để trình Chính phủ. Sau đó, Chính phủ sẽ trình QQ8886 Khuyến Mãi xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ Hai, QQ8886 Khuyến Mãi khóa XVI.

Dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) được xác định là một nội dung quan trọng nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc đổi mới công tác hòa giải ở cơ sở, bảo đảm bám sát các chủ trương, định hướng lớn của Đảng tại các nghị quyết của Bộ Chính trị.

Thực hiện nhiệm vụ được giao, Bộ Tư pháp đã tập trung nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn và triển khai xây dựng hồ sơ chính sách theo đúng quy trình của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Các chính sách của dự án luật hiện đã được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 134/NQ-CP.

Việc tổ chức hội thảo tại tỉnh Khánh Hòa nhằm tiếp tục huy động trí tuệ, tiếp thu ý kiến góp ý từ các cơ quan, tổ chức và đội ngũ làm công tác thực tiễn ở địa phương, đặc biệt là các hòa giải viên ở cơ sở – lực lượng trực tiếp tham gia thực hiện và chịu tác động của dự án luật.

Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý cho biết, hơn 12 năm thực hiện Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 đã khẳng định vai trò của thiết chế hòa giải trong đời sống xã hội. Cùng với hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành, Luật đã tạo nền tảng pháp lý tương đối đầy đủ, góp phần đưa công tác hòa giải ở cơ sở đi vào nền nếp, thống nhất và nâng cao hiệu quả thực hiện. Nhiều vụ việc mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ được giải quyết ngay từ cơ sở, góp phần hạn chế phát sinh điểm nóng, giảm áp lực cho hệ thống tư pháp, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

Qua thực tiễn triển khai, một số quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 đã bộc lộ hạn chế, không còn hoàn toàn phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bối cảnh quản lý mới. Trên cơ sở đó, việc nghiên cứu sửa đổi luật được xác định là cần thiết nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho công tác hòa giải ở cơ sở, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và nhu cầu thực tiễn. Đồng thời, thể chế hóa chủ trương của Đảng, bảo đảm thống nhất với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo dự thảo, Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) gồm 5 chương, 35 điều.

Các đại biểu tham dự hội thảo đã tập trung đóng góp ý kiến đối với 5 nhóm chính sách lớn của dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi). Trong đó, nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến cơ chế chỉ định hòa giải viên; quyền, nghĩa vụ của hòa giải viên và người được mời tham gia hòa giải; quy định về công nhận kết quả hòa giải thành ở cơ sở; ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác hòa giải; trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong triển khai thực hiện công tác hòa giải ở cơ sở.

Hội thảo cũng ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp từ đại diện ngành Tư pháp các địa phương, các sở, ngành liên quan; đặc biệt là đội ngũ công chức cấp xã tham mưu triển khai công tác hòa giải ở cơ sở và các hòa giải viên cơ sở.

Nhiều ý kiến xuất phát từ thực tiễn hoạt động hòa giải tại cộng đồng, đề xuất quy định cụ thể hơn về quyền, nghĩa vụ và vai trò của người được mời tham gia hòa giải nhằm khắc phục những bất cập hiện nay, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác hòa giải ở cơ sở.

Kết luận hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, những ý kiến sâu sắc, sát thực tiễn của các đại biểu tham dự. Thứ trưởng cho biết, các ý kiến đóng góp sẽ được Ban soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi).

Theo định hướng xây dựng luật, dự án luật không chỉ nhằm tháo gỡ những vướng mắc, bất cập của pháp luật hiện hành mà còn bảo đảm thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng về phát huy dân chủ, xây dựng Nhà nước pháp quyền, đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số. Qua đó, tạo lập cơ sở pháp lý đầy đủ, thống nhất và hiện đại cho công tác hòa giải ở cơ sở, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả và tính bền vững của hoạt động hòa giải trong bối cảnh phát triển mới của đất nước.