Con trai cố Lãnh tụ Tối cao Iran chuẩn bị trở thành người kế nhiệm?
Con trai cố Lãnh tụ Ali Khamenei, ông Mojtaba Khamenei được cho là đã dành chiến thắng trong cuộc đua tìm người kế nhiệm cha ông. Các nhà phân tích cho rằng, điều đó cho thấy chiến thắng của phe cứng rắn ở Iran.
Lộ diện người kế nhiệm
Theo tờ Iranian International, ông Mojtaba Khamenei, 56 tuổi được Hội đồng Chuyên gia Iran, cơ quan chịu trách nhiệm bầu chọn Lãnh tụ Tối cao Iran theo quy định của Hiến pháp, lựa chọn để nắm quyền điều hành đất nước trong hai cuộc họp ngày 3/3. Thông tin này được truyền thông Israel đăng tải rộng rãi nhưng chưa được các cơ quan ngôn luận nhà nước Iran xác nhận.
Một số nguồn tin nội bộ Iran cũng tiết lộ, Hội đồng Chuyên gia dự định công bố ông Mojtaba Khamenei chiến thắng trong cuộc đua kế nhiệm cha mình vào sáng 4/3 (giờ địa phương). Tuy nhiên, một số người bày tỏ dè dặt, lo ngại việc công bố có thể khiến ông trở thành mục tiêu của Mỹ và Israel. Họ yêu cầu giấu tên vì tính nhạy cảm của các cuộc thảo luận nội bộ.
Cũng trong ngày 3/3, Mỹ và Israel thông báo đã không kích một tòa nhà ở Qom, một trong những trung tâm quyền lực chính của Iran, nơi Mỹ khẳng định đã nhằm vào 88 thành viên của Hội đồng Chuyên gia đang nhóm họp để bầu lãnh tụ mới. Tuy nhiên theo hãng tin Fars, tòa nhà khi đó trống không.
Nhân vật cứng rắn
Ông Mojtaba Khamenei, 56 tuổi là một nhân vật có ảnh hưởng nhưng kín tiếng, hoạt động trong “bóng tối quyền lực” của cha mình, người đã thiệt mạng hôm 28/2 trong các cuộc không kích của Mỹ - Israel nhằm vào Iran.
Ông có quan hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran. Và chính lực lượng này đã thúc đẩy việc bổ nhiệm ông, lập luận rằng ông có đủ năng lực để lèo lái Iran trong thời điểm khủng hoảng.
Chuyên gia về Iran và Hồi giáo Shiite tại Đại học Johns Hopkins, ông Vali Nasr cho rằng, việc chọn ông Mojtaba Khamenei sẽ là một quyết định bất ngờ và mang nhiều hàm ý. “Ông ấy từng được định hướng trở thành người kế nhiệm từ lâu”, ông Nasr nói, “nhưng trong hai năm qua, khả năng đó dường như đã mờ nhạt. Nếu ông ấy được bầu, điều đó cho thấy phe cứng rắn thuộc Vệ binh Cách mạng hiện đang nắm quyền chi phối mạnh hơn”.
"Ông Mojtaba là lựa chọn sáng suốt nhất lúc này vì ông ấy am hiểu sâu sắc việc điều hành và phối hợp các bộ máy an ninh và quân sự", nhà phân tích Mehdi Rahmati tại Tehran nói. “Ông ấy thực tế đã phụ trách những việc đó”. Tuy vậy, không phải tất cả đều hài lòng. "Một bộ phận công chúng sẽ phản ứng tiêu cực và mạnh mẽ với quyết định này và sẽ có phản ứng ngược", ông Rahmati dự đoán.
Những người ủng hộ Chính phủ sẽ xem ông là sự tiếp nối của một lãnh tụ mà họ coi là tử vì đạo và sẽ nhanh chóng ủng hộ. Trong khi đó, phe đối lập cũng sẽ coi ông là sự tiếp nối của chế độ, vốn trong những tháng gần đây bị cáo buộc đã đàn áp người biểu tình.
Những ứng viên khác lọt vào vòng cuối gồm ông Alireza Arafi, một giáo sĩ và luật gia thuộc hội đồng chuyển tiếp ba người được chỉ định sau khi Lãnh tụ tối cao thiệt mạng; và ông Seyed Hassan Khomeini, cháu nội của lãnh tụ cách mạng Hồi giáo Ruhollah Khomeini. Cả ông Arafi và Khomeini đều được xem là ôn hòa hơn, trong đó ông Khomeini có quan hệ gần gũi với phe cải cách từng bị gạt ra bên lề chính trường Iran.
Theo Hiến pháp Iran, Hội đồng Chuyên gia gồm 88 giáo sĩ Shiite cấp cao, được bầu qua bầu cử công khai, có trách nhiệm bổ nhiệm, giám sát và bãi nhiệm Lãnh tụ Tối cao. Đây sẽ là lần thứ hai trong lịch sử 47 năm của Cộng hòa Hồi giáo, Hội đồng này chọn lãnh tụ tối cao. Năm 1989, Hội đồng đã chọn ông Ali Khamenei, trao cho ông quyền lãnh đạo một nền thần quyền mới thành lập. Trong hơn bốn thập kỷ, ông cai trị với quyền lực gần như tuyệt đối.