Agribank tiếp sức nơi đầu sóng Bài 2: Nâng giá trị cho đặc sản

Giữ thương hiệu tỏi Lý Sơn

Nếu biển là không gian mưu sinh rộng lớn, thì những cánh đồng hành, tỏi là phần hồn rất riêng của Lý Sơn; trên diện tích đất sản xuất nông nghiệp chỉ khoảng 314ha, người dân đảo mỗi năm sản xuất 1 vụ tỏi, 2 - 3 vụ hành và một số cây trồng phụ như dưa hấu, đậu phộng, bắp, mè. Đến cuối năm 2025, cơ cấu kinh tế của đặc khu cho thấy nông nghiệp vẫn chiếm 43,92%; thương mại - dịch vụ chiếm 42,74%; công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp chiếm 13,34%. Những con số này cho thấy, dù du lịch và dịch vụ đang phát triển, nông nghiệp vẫn là trụ cột rất lớn trong đời sống Lý Sơn.

Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp trên đảo không dễ; đất ít, khí hậu khắc nghiệt, nước ngọt hạn chế, chi phí đầu vào cao, trong khi thị trường luôn biến động. Với hành, tỏi Lý Sơn, người dân còn phải đối mặt với câu chuyện "được mùa mất giá, được giá mất mùa", cũng như nguy cơ tỏi nơi khác trà trộn, làm tổn hại uy tín thương hiệu địa phương.

Chính quyền đặc khu Lý Sơn đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo vệ thương hiệu tỏi Lý Sơn như tuyên truyền, vận động người dân, chủ phương tiện vận tải không vận chuyển tỏi nơi khác về đảo để trà trộn; theo dõi tình hình vận chuyển trên tuyến Sa Kỳ - Lý Sơn; cập nhật thông tin các tổ chức, cá nhân buôn bán đúng tỏi Lý Sơn; đồng thời nghiên cứu ứng dụng công nghệ Blockchain vào quản lý dữ liệu vùng trồng, chứng thực truy vết chuỗi quá trình trồng - chế biến - quảng bá - thương mại tỏi Lý Sơn.

Để làm được những điều đó, điều kiện đầu tiên và tiên quyết là vốn. Với từng hộ dân, vốn giúp mua giống, phân bón, vật tư, thuê nhân công, duy trì sản xuất. Với các cơ sở, doanh nghiệp, vốn giúp thu mua, chế biến, đóng gói, phát triển sản phẩm OCOP, mở rộng thị trường. Nắm bắt nhu cầu này, Agribank Quảng Ngãi, mà trực tiếp là Agribank Lý Sơn đã hướng dòng vốn đi vào đúng các mắt xích; giúp hành, tỏi Lý Sơn không chỉ dừng lại ở sản phẩm bán thô, mà trở thành hàng hóa có thương hiệu, có truy xuất, có giá trị gia tăng cao hơn, từng bước ra thị trường rộng lớn hơn.

Câu chuyện của Công ty Phú Sinh do anh Nguyễn Văn Nhập làm chủ là một ví dụ tiêu biểu; thành lập đúng thời điểm đại dịch Covid-19 bùng phát, doanh nghiệp đứng trước thử thách rất lớn. Nhờ khoản vay 1 tỷ đồng từ Agribank Chi nhánh Lý Sơn, Phú Sinh đã vượt qua giai đoạn khó khăn, duy trì hoạt động.

"Thời điểm đó, không chỉ cấp vốn, Agribank còn hỗ trợ chúng tôi chậm trả lãi từ 10 - 15 ngày, giúp xoay dòng tiền trong thời điểm "ngàn cân treo sợi tóc" - anh Nguyễn Văn Nhập nhớ lại!

Đưa nông sản đi xa hơn

Có một điều khá thú vị là hầu hết khách du lịch kể cả ta lẫn tây đều ít nhiều một lần thưởng thức những tép tỏi nhỏ xíu, trắng phau nhưng rất giòn, mọng nước; thơm mà không nồng khi thưởng thức các món đặc sản trên đảo. Thậm chí, các du khách Việt khi rời đảo đều cố mang về một túm tỏi làm quà, mặc dù giá của nó không hề rẻ - khoảng từ 900 nghìn đến hơn 1 triệu đồng/kg.

Điều này cũng đã được Công ty Phú Sinh nhận ra. "Chính vì vậy, chúng tôi không chọn cách làm thương mại đơn thuần, mà hướng đến liên kết với nông dân trồng hành, tỏi để đưa đặc sản Lý Sơn trở thành sản phẩm OCOP đi khắp đất nước và từng bước hướng tới xuất khẩu" - anh Nguyễn Văn Nhập chia sẻ.

Từ mô hình thử nghiệm 1ha cuối năm 2022, đến nay doanh nghiệp Phú Sinh đã phát triển vùng nguyên liệu liên kết khoảng 39ha, đồng thời hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm cho nông dân. Sau dịch, Công ty khi tiếp tục đầu tư chế biến sâu các sản phẩm từ tỏi và được Agribank nâng hạn mức tín dụng lên 3 tỷ đồng để mở rộng nhà xưởng, mua máy móc và thu mua nông sản bằng tiền mặt cho bà con.

Câu chuyện của Phú Sinh có thể thấy, đồng vốn Agribank không chỉ giúp doanh nghiệp tồn tại, mà còn giúp hình thành mô hình sản xuất mới. Khi doanh nghiệp có vốn để đầu tư nhà xưởng, máy móc, chế biến sâu và thu mua ổn định, người nông dân có thêm đầu ra; khi vùng nguyên liệu được liên kết, nông sản có điều kiện chuẩn hóa chất lượng; khi sản phẩm tham gia OCOP, được đóng gói, quảng bá, thương mại hóa, giá trị giữ lại trên đảo sẽ cao hơn... Đây chính là bước chuyển quan trọng của nông nghiệp Lý Sơn: từ sản xuất đặc sản sang làm kinh tế thương hiệu. Hành, tỏi không chỉ là cây trồng trên ruộng; đó còn là sản phẩm mang câu chuyện địa phương, văn hóa đảo, thổ nhưỡng núi lửa và công sức của người dân.

Theo Giám đốc Agribank Chi nhánh Lý Sơn Lê Thị Của, tính riêng dư nợ cho vay nông nghiệp, nông thôn và nuôi trồng thủy sản trên địa bàn đặc khu hiện đạt gần 494 tỷ đồng; dư nợ lĩnh vực thủy sản hơn 43 tỷ đồng. Những con số ấy cho thấy, dòng vốn Agribank đang tập trung vào đúng những lĩnh vực sinh kế cốt lõi của người dân đảo.

Sinh kế ở Lý Sơn không tách rời giữa biển và đất. Người dân có thể vừa trồng hành, tỏi, vừa đánh bắt, nuôi biển, làm dịch vụ. Do đó, đồng vốn Agribank không chỉ đi vào một ngành nghề riêng lẻ, mà đi vào cả vòng quay kinh tế của đảo: từ ruộng tỏi đến bè cá, từ hộ dân đến doanh nghiệp, từ sản xuất thô đến chế biến, tiêu thụ, xây dựng thương hiệu... Và ở một vùng đất nhỏ giữa biển khơi, dòng vốn Agribank đang âm thầm, bền bỉ thấm vào vòng quay: giữ sinh kế, giữ thương hiệu và giúp người dân làm giàu ngay trên đất đảo quê hương.