500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ:Hành trình gọi tên những người đã ngã xuống vì Tổ quốc

Cuộc trở về sau hơn nửa thế kỷ

Hơn nửa thế kỷ trước, Trung đội phó Nguyễn Trọng Cát, xã Minh Dân, huyện Triệu Sơn (cũ), nay là xã Hợp Tiến, tỉnh Thanh Hóa lên đường chiến đấu tại chiến trường Nam Bộ. Anh hy sinh ngày 20/10/1972 khi tuổi đời còn rất trẻ. Từ đó, gia đình anh luôn sống trong nỗi nhớ thương khắc khoải và hy vọng một ngày có thể tìm được nơi anh yên nghỉ và đưa anh trở về với quê hương, với gia đình.

Sau nhiều năm tìm kiếm tưởng chừng vô vọng, gia đình liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát bỗng vỡ òa trong niềm vui khi thông qua kết quả giám định ADN và đối chiếu thông tin thân nhân, cơ quan chức năng đã xác định hài cốt liệt sĩ an táng tại mộ số 52, hàng 2, lô B, khu B, Nghĩa trang Liệt sĩ Ngã Bảy - Phụng Hiệp (thành phố Cần Thơ) chính là liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát. Đó là minh chứng xúc động cho giá trị của khoa học, công nghệ ADN và cơ sở dữ liệu thân nhân liệt sĩ trong hành trình trả lại tên tuổi cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Thanh Hóa là địa phương có truyền thống cách mạng với số lượng lớn cán bộ, chiến sĩ và QQ8823 Bóng Đá tham gia các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc. Trong chiến tranh, đã có trên 56.000 người con quê hương hy sinh trên các chiến trường. Do đó, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ luôn được tỉnh xác định là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.

Từ năm 1989 đến nay, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã chỉ đạo Đội quy tập tìm kiếm, quy tập được 2.577 hài cốt liệt sĩ. Song song với đó, công tác thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ cũng được triển khai quyết liệt, bài bản. Đến nay, tỉnh đã hoàn thành việc thu nhận 37.808 mẫu AND thân nhân liệt sĩ, là địa phương có số lượng mẫu ADN thân nhân liệt sĩ được thu nhận lớn nhất cả nước; đồng thời, đã có 8 liệt sĩ được xác định danh tính bằng phương pháp giám định ADN.

Theo Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Đại tá Nguyễn Xuân Toàn, những con số nêu trên là thành quả của hàng nghìn ngày băng rừng, vượt núi của lực lượng tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Quá trình đó, có những thông tin chỉ còn trong ký ức mờ nhòe của thân nhân liệt sĩ và của những người dân địa phương; có những địa danh chiến trường xưa nay đã đổi thay; có những vị trí phải mất nhiều ngày hành quân mới tiếp cận được. Với quyết tâm chính trị cao, tinh thần trách nhiệm và mệnh lệnh từ trái tim, toàn thể cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng vũ trang, các sở, ban, ngành tỉnh Thanh Hóa luôn nỗ lực vượt qua khó khăn để thực hiện tốt nhiệm vụ thiêng liêng là nhanh chóng đưa các liệt sĩ sớm về với quê hương và gia đình.

Không để liệt sĩ nằm xuống mà không được gọi tên

Dẫu đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, song hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Thanh Hóa nói riêng và cả nước nói chung vẫn còn không ít gian nan. Trong công tác giám định ADN, nhiều hài cốt đã an táng quá lâu, bị phân hủy, biến đổi hoặc than hóa, ảnh hưởng đến chất lượng mẫu sinh phẩm; còn thân nhân có quan hệ huyết thống gần với liệt sĩ ngày càng cao tuổi, khiến việc thu nhận mẫu phục vụ đối sánh trở thành cuộc chạy đua với thời gian.

Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Đại tá Nguyễn Xuân Toàn cho biết, chính những khó khăn đó đòi hỏi công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ phải được tiến hành chặt chẽ, khoa học, kiên trì và trách nhiệm. Tỉnh Thanh Hóa luôn quán triệt phương châm “làm chắc từng bước, xác minh kỹ từng thông tin, tìm kiếm đến cùng các nguồn tin có cơ sở”, quyết tâm không để liệt sĩ mãi mãi nằm xuống mà không được gọi tên. Đối với công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, quá trình thực hiện được tiến hành chặt chẽ, khoa học, đúng quy trình; từ khảo sát, xây dựng phương án khai quật mộ, lấy và lựa chọn mẫu, bảo quản, hoàn thiện hồ sơ đến bàn giao phục vụ giám định.

Cùng với cả nước, tỉnh Thanh Hóa đang tích cực triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” với phương châm 6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả. Trọng tâm là đẩy mạnh rà soát, bổ sung, hoàn thiện thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; thu thập thông tin từ hồ sơ, nhân chứng, thân nhân liệt sĩ và chính quyền cơ sở; tổ chức khảo sát, xác minh các khu vực có thông tin về mộ liệt sĩ để xây dựng kế hoạch tìm kiếm, quy tập phù hợp. Bên cạnh đó, tổ chức rà soát các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ, triển khai lấy mẫu phẩm hài cốt liệt sĩ và thân nhân để phục vụ giám định ADN.

Hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ của tỉnh Thanh Hóa nói riêng và của cả nước nói chung không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, là trách nhiệm thiêng liêng của cả hệ thống chính trị, của toàn dân đối với những người đã hy sinh vì đất nước; đồng thời, là dịp để giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.