10 sự kiện quốc tế nổi bật 2025:Biến động toàn cầu và những bước ngoặt lịch sử
Năm 2025 ghi nhận nhiều biến động quan trọng trên thế giới, từ chính sách thương mại của Mỹ, xung đột Ukraine, đến bước đột phá trong hòa bình Trung Đông và vai trò ngày càng tăng của các nền kinh tế đang phát triển. Đồng thời, các xu hướng công nghệ, phong trào xã hội và thách thức thiên tai cũng góp phần định hình bức tranh toàn cầu, tác động trực tiếp đến đời sống và chính sách của nhiều quốc gia.
1. Sự trở lại của Tổng thống Donald Trump và chính sách thuế quan
Ảnh: Reuters.
Năm 2025, việc Tổng thống Donald Trump tái đắc cử đánh dấu sự trở lại mạnh mẽ của chính sách “Nước Mỹ trên hết”, với trọng tâm là áp thuế quan lên hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, EU và hơn 180 nền kinh tế, bao gồm cả các đồng minh. Chính sách này buộc các chuỗi cung ứng toàn cầu phải điều chỉnh, làm gia tăng căng thẳng thương mại và biến động trên thị trường tài chính quốc tế. Dù cam kết thu hút 18 nghìn tỷ USD đầu tư để đưa sản xuất về Mỹ, các chuyên gia cảnh báo thuế quan có thể đẩy giá tiêu dùng tăng cao, làm gia tăng rủi ro lạm phát và kéo theo các biện pháp trả đũa thương mại.
2. Thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Hamas
Sau nhiều tháng leo thang căng thẳng, Israel và Hamas đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 9/10. Sự kiện này được xem là bước ngoặt quan trọng trong nỗ lực giảm bạo lực tại Dải Gaza, giúp cộng đồng quốc tế triển khai các chương trình nhân đạo trở lại khu vực. Lần đầu tiên sau hai năm, Hamas trao trả con tin, Israel thả gần 2.000 tù nhân, đánh dấu bước tiến nhân đạo đáng chú ý. Dù còn nhiều thách thức phía trước, đây vẫn được xem là “quãng nghỉ” lịch sử, cho phép ngoại giao thay thế bạo lực, với những dấu hiệu bình thường hóa cuộc sống, như lễ cưới tập thể cho 54 cặp đôi tại Gaza đầu tháng 12.
3. Chiến tranh Ukraine bước vào thế giằng co dài hạn
Năm 2025, xung đột Ukraine - Nga bước vào giai đoạn giằng co kéo dài, với các mặt trận ít thay đổi đáng kể nhưng tổn thất nhân lực và kinh tế tiếp tục gia tăng. Các lệnh trừng phạt quốc tế và viện trợ quân sự từ phương Tây duy trì sự hỗ trợ cho Ukraine, trong khi Nga củng cố các vùng kiểm soát. Tình hình này ảnh hưởng đến giá năng lượng và lương thực toàn cầu, đồng thời tạo ra sự bất ổn chính trị và nhân đạo kéo dài ở Đông Âu. Giải pháp ngoại giao vẫn khó đạt được do bất đồng chiến lược giữa các bên, khiến triển vọng chấm dứt xung đột trong ngắn hạn gần như không khả thi.
4. BRICS mở rộng và gia tăng ảnh hưởng
BRICS (Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi) mở rộng vào năm 2025, chào đón Indonesia trở thành thành viên mới, qua đó tăng cường tầm ảnh hưởng kinh tế và chính trị trên toàn cầu. Việc mở rộng giúp thúc đẩy hợp tác thương mại, tài chính và phát triển hạ tầng, đồng thời tạo ra đối trọng với các thể chế phương Tây như IMF và Ngân hàng Thế giới. Indonesia, với quy mô kinh tế lớn và vị thế chiến lược tại Đông Nam Á, góp phần nâng cao sức mạnh kinh tế tập thể và củng cố tiếng nói của BRICS trong các diễn đàn quốc tế. Sự gia tăng vai trò của khối định hình các chiến lược đa phương mới, ảnh hưởng đến dòng chảy vốn, đầu tư và chính sách năng lượng toàn cầu.
5. AI bước vào thời kỳ bùng nổ
Năm 2025, trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ mạnh mẽ, lan tỏa trong y tế, giáo dục, sản xuất, tài chính và quản lý đô thị. AI được dùng để chẩn đoán sớm ung thư, dự báo dịch bệnh, tự động hóa nhà máy và cá nhân hóa giáo dục trực tuyến, giúp học sinh tiếp cận nội dung phù hợp năng lực. Trong tài chính, AI hỗ trợ quản lý rủi ro, dự báo thị trường và tối ưu hóa đầu tư, tác động trực tiếp tới nền kinh tế toàn cầu. Sự bùng nổ AI thúc đẩy đổi mới sáng tạo và năng suất lao động, đồng thời đặt ra thách thức về đạo đức, bảo mật dữ liệu và việc làm. Nhiều chính phủ và doanh nghiệp đang nghiên cứu quy định để cân bằng lợi ích kinh tế với quyền riêng tư.
6. Làn sóng biểu tình Gen Z ở Nam Á
Năm 2025, các cuộc biểu tình do giới trẻ Gen Z khởi xướng lan rộng khắp nhiều quốc gia Nam Á, tập trung vào những vấn đề cấp bách như biến đổi khí hậu, bất bình đẳng kinh tế và quyền số. Điển hình tại Nepal, hàng nghìn học sinh, sinh viên ở Thủ đô Kathmandu đã xuống đường yêu cầu dỡ bỏ lệnh cấm mạng xã hội, thu hút sự chú ý quốc tế và tạo áp lực buộc chính phủ điều chỉnh chính sách. Phong trào cho thấy cách tham gia chính trị mới của thế hệ trẻ và vai trò ngày càng lớn của mạng xã hội trong tổ chức chiến dịch xã hội.
7. Australia trở thành quốc gia đầu tiên cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội
Australia chính thức áp dụng lệnh cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, trở thành quốc gia tiên phong trong việc bảo vệ sức khỏe tinh thần và quyền riêng tư của trẻ em. Quy định này yêu cầu các nền tảng kỹ thuật số kiểm tra tuổi người dùng và giới hạn nội dung tiếp cận. Các chuyên gia đánh giá động thái này có thể trở thành mô hình cho các quốc gia khác, song cũng đặt ra câu hỏi về cân bằng giữa quyền tự do truy cập thông tin và bảo vệ an toàn trẻ em trong môi trường số.
8. Thế giới đứng trước cú sốc khí hậu
Năm 2025, biến đổi khí hậu gây tác động nghiêm trọng trên phạm vi toàn cầu, với nắng nóng cực đoan là rủi ro nguy hiểm và lan rộng nhất. Lũ lụt tiếp tục là thảm họa gây nhiều thương vong và di dời nhất, chiếm 35 - 40% các sự kiện thiên tai, đặc biệt tại các quốc gia thu nhập thấp. Bão nhiệt đới ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương ngày càng dữ dội, gây thiệt hại lớn cho Nam Á và Đông Nam Á. Theo Swiss Re, thiên tai năm 2025 gây thiệt hại kinh tế toàn cầu khoảng 220 tỷ USD, cho thấy rủi ro khí hậu đang vượt xa khả năng ứng phó và đòi hỏi hành động phối hợp khẩn cấp ở quy mô toàn cầu.
9. ASEAN mở rộng sau 16 năm
Việc ASEAN chính thức kết nạp Đông Timor là thành viên thứ 11 vào năm 2025 đánh dấu lần mở rộng đầu tiên sau 16 năm. Sự kiện này mở ra cơ hội hợp tác kinh tế, thương mại và an ninh và nâng cao vị thế của Đông Timor trên diễn đàn quốc tế; đồng thời là bước tiến quan trọng trong hội nhập khu vực. Các nước thành viên ASEAN kỳ vọng việc mở rộng sẽ thúc đẩy kết nối hạ tầng, đầu tư và trao đổi văn hóa, đồng thời đóng góp vào sự ổn định chính trị và phát triển bền vững của khu vực.
10. Lần đầu tiên Nam Phi đăng cai G20
Hội nghị Thượng đỉnh G20 năm 2025 tổ chức tại Johannesburg, Nam Phi, lần đầu tiên diễn ra trên lục địa châu Phi, đánh dấu sự mở rộng tầm ảnh hưởng của các nền kinh tế đang phát triển trong việc định hình ưu tiên toàn cầu. Chủ đề “Đoàn kết, Bình đẳng, Bền vững” tập trung vào biến đổi khí hậu, cải cách tài chính toàn cầu và an ninh lương thực. Dù một số lãnh đạo lớn như Trung Quốc và Nga vắng mặt, hội nghị vẫn thông qua tuyên bố chung 122 điểm, thúc đẩy hợp tác phát triển bền vững và hỗ trợ các quốc gia thu nhập thấp, khẳng định vai trò quan trọng của các nước đang phát triển trên bàn cờ toàn cầu.