10 dấu ấn của Phó Thủ tướng Đoàn Duy Thành

Ông sinh ngày 15 tháng 9 năm 1929 tại thôn Tường Vu, xã Lai Khê, TP. Hải Phòng. Tham gia cách mạng từ trước năm 1945, trong 80 năm tuổi Đảng của mình, ông đã để lại những dấu ấn đậm nét trong suốt các cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và đặc biệt là trong công cuộc đổi mới. Các nhà nghiên cứu kinh tế - xã hội đã khẳng định 10 dấu ấn lớn nhất trong cuộc đời đầy gian khổ nhưng cũng đầy cống hiến và vinh quang của Phó Thủ tướng Đoàn Duy Thành.

1. Chỉ huy vượt tù Côn đảo

Ông là một trong những người lãnh đạo cuộc vượt ngục ngày 12/12/1952 tại địa ngục trần gian Côn Đảo. Cuộc vượt biển táo bạo này qua sự đăng tải của những tờ báo lớn ở Pháp, như: Le Figaro, Paris-Marth, L’Echo, L’Humanité... đã làm chấn động dư luận thế giới thời bấy giờ.

Câu chuyện người tù Côn Đảo Đoàn Duy Thành chỉ huy vượt biển đã là nguồn cảm hứng trong cốt chuyện của tác phẩm điện ảnh "Thanh âm vượt đại dương" của đạo diễn Đào Duy Phúc và Nguyễn Mạnh Hà được chọn chiếu mở màn đợt phim mừng QQ8886 Vào bóng XIV của Đảng từ 3 - 22/2/2026 trên toàn quốc. Tác phẩm kể về những tù nhân chính trị bị bắt giam tại nhà tù Côn Đảo với ý chí kiên cường, chung khát vọng tự do, luôn sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc.

2. Đổi mới thể chế trong nông nghiệp thông qua Nghị quyết của Đảng về Khoán sản phẩm

Những năm cuối của thập niên 70 của thế kỷ trước, từ các ý tưởng và thí điểm giao ruộng khoán ở Phú Thọ (Vĩnh Phúc cũ), ông Đoàn Duy Thành đã cùng lãnh đạo thành phố Cảng nhân lên thành nguồn lực xã hội to lớn thông qua Nghị quyết 24 năm 1980 của Ban Thường vụ Thành ủy TP. Hải Phòng về khoán sản phẩm nông nghiệp. Hải Phòng đã triển khai thành công mô hình đột phá này, qua đó tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong thực tiễn.

Không lâu sau, Ban QQ8823 Nổ Hũ ban hành Chỉ thị 100 (năm 1981), chính thức thừa nhận cơ chế khoán sản phẩm. Đây là bước đi quan trọng, tạo tiền đề cho Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị (khóa VI) - thường gọi là “Khoán 10” - năm 1988, đặt nền tảng pháp lý cho sự phát triển của nền nông nghiệp cả nước. Và trong công cuộc đổi mới kinh tế lần thứ nhất đó, Việt Nam không chỉ thoát nghèo đói và từng bước bảo đảm an ninh lương thực mà còn nhanh chóng trở thành quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu trên thế giới. Đột phá của ngành nông nghiệp lan tỏa sang nhiều ngành kinh tế khác, góp phần định hình mô hình phát triển theo hướng thị trường, gắn với xuất khẩu. Đây cũng là nền tảng quan trọng cả về lý luận và thực tiễn cho việc phát huy nguồn lực con người, nguồn lực xã hội, đồng thời thúc đẩy tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước.

Thực tiễn đổi mới ở thành phố biển Hải Phòng - nơi “đầu sóng ngọn gió” của đất nước cách đây hơn 45 năm - với câu nói của QQ8823 Nổ Hũ Thành ủy Đoàn Duy Thành: “Chúng tôi không xin tiền, chỉ xin một cơ chế” đã góp phần định hình những định hướng quan trọng trong quá trình xây dựng và hoàn thiện đường lối đổi mới thể chế của đất nước..

3. Đặt nền móng phát triển tầm nhìn kinh tế biển

Vào những năm đầu 80 của thế kỷ XX, ông đã thể hiện tầm nhìn chiến lược, quy hoạch và triển khai các dự án mạnh mẽ thúc đẩy kinh tế biển và mở rộng không gian phát triển hướng Biển Đông của Hải Phòng. Điển hình là các dự án khai hoang đắp đập Đình Vũ; đào kênh Cái Tráp; làm đường xuyên đảo Cát Hải, Cát Bà và đắp đê đường 14… Riêng việc đắp đê đường 14, lấn biển Đồ Sơn đã mở rộng diện tích đất canh tác, hình thành vùng dân cư mới, Hải Phòng thành lập thêm hai xã. Để ghi nhớ công lao của ông, các xã được đặt tên mới là Hải Thành và Tân Thành (nay là phường Dương Kinh).

Tư duy của ông về chiến lược của Hải Phòng là phải kết nối hạ tầng công nghiệp gắn với cảng biển nước sâu và mở rộng giao thương quốc tế cùng với chiến lược “mở mang bờ cõi” như lấn biển, quai đê lấn bãi, mở rộng quỹ đất cho công nghiệp và đô thị ven biển… không chỉ tạo ra diện mạo mới sinh động cho thành phố mà còn đặt nền móng nền móng cho các chiến lược kinh tế biển và an ninh quốc phòng của Việt Nam sau này.

4. Thượng tôn pháp luật và “lấy người dân làm trung tâm”

Trong những năm tháng cơ chế còn nặng tính bao cấp, đời sống nhân dân còn nhiều thiếu thốn, ông không chỉ trăn trở những vấn đề lớn của kinh tế vĩ mô, mà bắt đầu từ chính những việc dân sinh cụ thể.

Ông quan niệm: “phát triển phải được đo bằng sự thay đổi trong đời sống hàng ngày của nhân dân”. Mục tiêu “ăn đủ, ngủ ngon, đi lại an toàn” là hồn cốt của công tác xóa đói giảm nghèo và “an dân” mà ông đích thân chỉ đạo với chính sách cụ thể về cải thiện nhà ở đô thị, chỉnh trang ngõ ngách đô thị, nâng cao vệ sinh môi trường, “ngói hóa” ở nông thôn, khuyến khích sản xuất hàng hóa để từng bước nâng cao thu nhập cho người dân… Ông cũng là người đầu tiên quyết định trao quà tặng của Thành phố tới toàn thể nhân dân, thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến đời sống của người dân và đặt nền móng cho cách tiếp cận phát triển theo hướng đặt con người và hiệu quả thực tiễn vào trung tâm của chính sách.

Ông khuyến khích làm giàu hợp pháp, coi đời sống khá lên của người dân là thước đo thành công của chính quyền. Tinh thần thượng tôn pháp luật của ông được thể hiện rõ nét nhất qua phát biểu: "Chưa có văn bản chính thức, Hải Phòng chưa làm".

5. Chính sách tài khóa - tiền tệ chống lạm phát

Trong thời gian đảm nhiệm cương vị Bộ trưởng Bộ Ngoại thương (2/1987 – 5/1988), giữa bối cảnh lạm phát gia tăng nhanh, ông là một trong những người đầu tiên đề xuất chủ trương nhập khẩu vàng để ổn định giá trị đồng tiền. Chủ trương này sau đó được Bộ Chính trị chấp thuận, góp phần quan trọng trong việc kiềm chế lạm phát và bổ sung nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

Việc nhập khẩu khoảng 160 tấn vàng, triển khai đến tháng 4/1990, được xem là một dấu mốc đáng chú ý trong điều hành kinh tế thời kỳ đầu đổi mới. Chính sách này không chỉ góp phần hạ nhiệt lạm phát, ổn định thị trường mà còn từng bước xóa bỏ cơ chế độc quyền trong ngoại thương. Đồng thời, đây cũng là bước chuyển quan trọng trong quản lý thị trường vàng, giúp bình ổn giá cả và tạo thêm nguồn lực tài chính cho ngân sách trong giai đoạn nhiều khó khăn.

6. Thúc đẩy thu hút FDI và hội nhập kinh tế quốc tế

Ông là Bộ trưởng đầu tiên và duy nhất của Bộ Trang Game QQ886 Đối ngoại trong giai đoạn 1988 - 1990. Cùng với Ủy ban Quan hệ Trang Game QQ886 đối ngoại, ông giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng và triển khai Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987.

Đạo luật này nhận được sự quan tâm, hưởng ứng tích cực từ cả trong và ngoài nước, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp, và sớm đi vào thực tiễn. Trong giai đoạn 1987 - 1995, Luật đã mang lại những kết quả đáng kể, đặt nền móng cho việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế đối ngoại trong thời kỳ đầu mở cửa của Việt Nam.

7. Phân quyền trong chỉ đạo và điều hành hoạt động xuất nhập khẩu

Trong thời gian giữ cương vị Phó QQ88k Game Bài Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) giai đoạn 1987 - 1990, ông tham gia thúc đẩy nhiều chính sách cải cách kinh tế quan trọng, từng bước tháo gỡ rào cản của cơ chế bao cấp và khuyến khích các thành phần kinh tế phát triển.

Đáng chú ý, ông là một trong những người khởi xướng các quyết sách nhằm xóa bỏ dần cơ chế độc quyền ngoại thương, mở rộng quyền tự chủ cho doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu. Những bước đi này đã góp phần khơi thông dòng chảy thương mại, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh và mở rộng thị trường quốc tế.

Các chính sách được triển khai không chỉ thúc đẩy cải cách thể chế mà còn góp phần thay đổi tư duy quản lý, hướng tới một môi trường kinh doanh cởi mở, năng động hơn. Đây cũng là nền tảng quan trọng cho quá trình hình thành và phát triển nền kinh tế mở của Việt Nam trong giai đoạn sau.

8. Góp phần bình thường hoá quan hệ với Trung Quốc và Hoa Kỳ

Tháng 2/1991, trên cương vị Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý Trang Game QQ886 Trung ương, ông tham gia đoàn công tác sang Bắc Kinh nghiên cứu về kinh tế. Đoàn do Vũ Oanh, QQ8823 Nổ Hũ Trung ương Đảng, làm Trưởng đoàn; ông giữ vai trò Phó Trưởng đoàn.

Ông vận dụng triết lý của Khổng Tử và Tăng Tử để sáng tác bài thơ “Song điểu tề phi” (Hai con chim cùng bay), như một món quà tặng QQ8823 Nổ Hũ Trung ương Đảng Vũ Oanh và Thủ tướng Trung Quốc Lý Bằng.

Tên bài thơ mang ý nghĩa biểu trưng: theo âm Hán, “Bằng” là chim đại bàng, “Oanh” là chim hoàng oanh, hàm ý hai cánh chim cùng bay lên, thể hiện tinh thần đồng hành và hợp tác.

“Hoàng Oanh bay đến Bắc Kinh đô,

Gặp gỡ Chim Bằng thoả ước tình!

Việc lớn chưa thành, làm việc nhỏ,

Vỗ cánh cùng bay đến điểm lành!”

Bài thơ vỏn vẹn bốn câu nhưng ý tứ rõ ràng, hàm súc, gửi gắm thông điệp: "việc bình thường quan hệ ngoại giao giữa hai nước còn cần có thời gian chuẩn bị, trong khi chờ đợi việc lớn, chúng ta hãy làm những việc nhỏ...". Chỉ vài tháng sau, vào tháng 11/1991, Việt Nam và Trung Quốc chính thức bình thường hóa quan hệ sau hơn một thập kỷ gián đoạn (1979 - 1991), mở ra giai đoạn hợp tác mới giữa hai nước.

Với Hoa Kỳ, tháng 9/1994 - chỉ 7 tháng sau khi Mỹ dỡ bỏ lệnh cấm vận thương mại đối với Việt Nam, một đoàn doanh nghiệp Việt Nam gồm gần 200 doanh nghiệp, do Đoàn Duy Thành, QQ88k Game Bài Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), dẫn đầu đã sang thăm Mỹ và tham gia triển lãm tại San Francisco, bang California.

Cuộc triển lãm thành công vượt kỳ vọng và được Bộ Ngoại giao ghi nhận trong Báo cáo đối ngoại năm 1994 là một trong 10 sự kiện đối ngoại tiêu biểu của Việt Nam thời điểm đó. Chuyến đi của đoàn doanh nghiệp Việt Nam sang Hoa Kỳ được xem là bước đột phá, mở ra cách tiếp cận mới trong chính sách hội nhập quốc tế, với tinh thần “làm bạn với tất cả các nước”.

Sự kiện này cũng tạo nền tảng cho việc thúc đẩy quan hệ kinh tế - thương mại giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước. Từ đó, quan hệ song phương tiếp tục được nâng tầm, dẫn tới dấu mốc quan trọng khi Tổng thống Bill Clinton và Thủ tướng Võ Văn Kiệt chính thức tuyên bố thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Hoa Kỳ vào ngày 11/7/1995.

9. Nâng tầm doanh nghiệp là chủ thể của nền kinh tế

Năm 1993, ông đảm nhận chức QQ88k Game Bài VCCI. Sau gần một thập kỷ, ông đã dành nhiều tâm huyết xây dựng VCCI theo hướng chuyên nghiệp, hiệu quả, từng bước nâng cao vai trò đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam cả trong nước và quốc tế.

Dưới sự dẫn dắt của ông, VCCI chuyển mình mạnh mẽ, góp phần định hình cộng đồng doanh nghiệp như một trong ba trụ cột của nền kinh tế thị trường, bên cạnh Nhà nước và người dân. Vai trò của ông thể hiện rõ ở ba điểm nổi bật:

Thứ nhất, việc thúc đẩy xây dựng Luật Doanh nghiệp 1999 với tinh thần “được kinh doanh những gì pháp luật không cấm” là bước ngoặt quan trọng, phản ánh tư duy cải cách và đề cao vai trò của khu vực kinh tế tư nhân.

Thứ hai, góp phần hoàn thiện khung khổ pháp lý cho VCCI thông qua Điều lệ được Thủ tướng phê duyệt năm 1993, qua đó thiết lập cơ chế đối thoại giữa Chính phủ và doanh nghiệp, đồng thời phát triển mạng lưới chi nhánh, đại diện trong và ngoài nước.

Thứ ba, xây dựng cơ sở vật chất và đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp, đưa VCCI trở thành một trong những tổ chức phòng thương mại và công nghiệp có quy mô lớn trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

10. Tác phẩm lý luận

Bên cạnh công tác lãnh đạo, quản lý và điều hành, ông dành nhiều thời gian nghiên cứu, tổng kết thực tiễn và công bố các công trình có giá trị tham khảo về lý luận phát triển nhà nước pháp quyền, kinh tế thị trường và vai trò của doanh nghiệp.

Các đầu sách tiêu biểu của ông có thể kể tới: "Một số cảm nhận về tư tưởng – hành động của Hồ Chí Minh", "Lý luận Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng tiền phong", "Vai trò then chốt của Doanh nghiệp Nhà nước trong kinh tế thị trường định hướng XHCN" , "Những nguyên tắc vận hành cơ chế thị trường ở Việt Nam", "Làm thế nào để thực hiện được mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh", "Đảng lãnh đạo kinh tế và đảng viên làm kinh tế trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN", "Xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh"…